Lễ hội Phần Lan Mùa Hè và Vappu: Người Phần Ăn Mừng Như Thế Nào?
- chiaselund
- 2 days ago
- 6 min read
Chào bạn, Blog Phan Lan đây.
Người ta thường nói người Phần Lan hướng nội, ít nói và hay giữ khoảng cách. Nếu bạn mới sang đây và gặp họ ở trạm xe buýt hay trong thang máy, bạn sẽ thấy nhận định đó... đúng 100%. Nhưng khoan đã, đừng vội kết luận! Có những ngày trong năm, cả đất nước này như lột xác hoàn toàn. Những con người trầm lặng bỗng trở nên ồn ào, náo nhiệt và... say sưa ca hát giữa đường phố.
Đó chính là phép màu của các Lễ hội Phần Lan.
Là một người đã trải qua nhiều mùa trăng tại xứ sở ngàn hồ, mình nhận ra rằng để thực sự hòa nhập và hiểu được tâm hồn người Phần, bạn không thể chỉ ngồi học tiếng trong lớp. Bạn phải lao mình vào những ngày lễ hội điên rồ nhất của họ: Vappu và Juhannus.
Hôm nay, hãy cùng mình khám phá xem người dân nơi đây "xả hơi" như thế nào vào hai dịp lễ lớn nhất trong năm này nhé. Đây cũng là bí kíp để bạn không bị sốc văn hóa và biết cách tận hưởng niềm vui trọn vẹn.
1. Vappu (Ngày 1 tháng 5) – Khi cả nước đội mũ trắng
Nếu như mùa đông Phần Lan dài đằng đẵng và u tối, thì Vappu (Lễ Quốc tế Lao động & Lễ Sinh viên) chính là phát súng hiệu báo hiệu mùa xuân đã về. Đây là lễ hội đường phố lớn nhất và điên rồ nhất trong các lễ hội Phần Lan.
Sự bùng nổ của màu sắc và âm thanh
Vappu bắt đầu từ chiều tối ngày 30/4 (Vappuaatto) và kéo dài hết ngày 1/5. Bạn sẽ thấy đường phố Helsinki, Turku hay Tampere ngập tràn bóng bay, ruy băng (serpentine) và những bộ quần áo bảo hộ lao động đầy màu sắc (Haalarit) của sinh viên.
Mũ tốt nghiệp (Ylioppilaslakki): Điểm đặc biệt nhất của Vappu là hình ảnh biển người đội chiếc mũ thủy thủ màu trắng có viền đen. Đây là mũ tốt nghiệp cấp 3. Dù bạn 20 tuổi hay 80 tuổi, vào ngày Vappu, ai cũng lôi chiếc mũ cũ kỹ (đôi khi đã ố vàng màu thời gian) ra đội để hoài niệm về thời tuổi trẻ.
Nghi thức đội mũ cho tượng: Tại Helsinki, vào 6 giờ chiều 30/4, hàng ngàn người sẽ tụ tập quanh bức tượng Havis Amanda để xem nghi thức đội mũ cho tượng. Khi chiếc mũ trắng được đặt lên đầu cô gái, tiếng hò reo vang trời, sâm panh nổ bốp bốp khắp nơi. Đó là khoảnh khắc bạn nhận ra: Mùa xuân đã thực sự bắt đầu!
Ẩm thực Vappu: Ngọt và Cồn
Không có Vappu nào trọn vẹn nếu thiếu bộ đôi:
Sima (Rượu mật ong chanh): Một loại thức uống lên men nhẹ, có vị ngọt, ga lăn tăn và thoang thoảng mùi chanh, nho khô. Bạn có thể tự làm hoặc mua ở siêu thị.
Munkki (Bánh rán đường) hoặc Tippaleipä (Bánh tổ chim): Những chiếc bánh ngọt lịm, nhiều dầu mỡ để cân bằng lại lượng cồn nạp vào người.
Kinh nghiệm cho người mới:
Picnic: Vào sáng 1/5, người dân thường đổ ra các công viên lớn (như Kaivopuisto ở Helsinki) để picnic. Hãy chuẩn bị sẵn thảm, đồ ăn và Sima. Đến sớm để xí chỗ nhé, vì công viên sẽ chật kín người.
Đừng sốc: Bạn sẽ thấy người Phần say xỉn khá nhiều vào ngày này. Họ có thể ồn ào, ôm vai bá cổ bạn chúc mừng. Đừng sợ, đó là cách họ thể hiện sự thân thiện hiếm hoi đấy.
2. Juhannus (Lễ hội Mùa Hè/Midsummer) – Đêm trắng giữa thiên nhiên
Nếu Vappu là sự ồn ào nơi phố thị, thì Juhannus (thường rơi vào thứ Bảy trong khoảng 20-26 tháng 6) là sự tĩnh lặng thiêng liêng giữa thiên nhiên. Đây là ngày dài nhất trong năm, ngày mà mặt trời gần như không bao giờ lặn (Midnight Sun).
Cuộc "đại di cư" về Mökki
Vào dịp Juhannus, các thành phố lớn như Helsinki trở thành "thành phố ma". Hàng quán đóng cửa, đường phố vắng tanh. Mọi người đi đâu hết rồi?
Họ đã lái xe về các Mökki (nhà gỗ mùa hè) bên bờ hồ. Đối với người Phần, Juhannus là dịp để ngắt kết nối với công việc, hòa mình vào rừng xanh và nước mát. Đây chính là đỉnh cao của văn hóa nghỉ ngơi mà mình từng đề cập trong bài [ 15015 Khám phá “giờ rảnh” của người Phần: Chill kiểu nào cho chất? ].
Các nghi thức truyền thống
Kokko (Lửa trại): Vào đêm Juhannus, những đống lửa khổng lồ được đốt lên bên bờ hồ. Lửa tượng trưng cho việc xua đuổi tà ma và cầu mong sự màu mỡ.
Sauna và Vihta: Tắm Sauna là bắt buộc. Người ta dùng bó cành bạch dương tươi (Vihta/Vasta) để quất nhẹ lên người, giúp lưu thông máu và tỏa hương thơm dễ chịu.
Phép thuật tình yêu: Truyền thuyết kể rằng, nếu một cô gái hái 7 loại hoa dại khác nhau và đặt dưới gối vào đêm Juhannus, cô ấy sẽ mơ thấy người chồng tương lai của mình. (Các bạn nữ đang độc thân nhớ thử nhé!).
Cảnh báo an toàn:
Juhannus cũng là dịp... xảy ra nhiều tai nạn đuối nước nhất. Do uống rượu say rồi nhảy xuống hồ bơi lội hoặc chèo thuyền.
Lời khuyên: Nếu bạn đi chơi hồ cùng bạn bè, tuyệt đối không bơi xa bờ khi đã có hơi men. Nước hồ Phần Lan dù mùa hè vẫn khá lạnh ở tầng sâu, rất dễ bị chuột rút.
3. Tại sao các Lễ hội Phần Lan lại quan trọng đến thế?
Sống ở đây lâu, mình hiểu rằng các lễ hội Phần Lan không chỉ là ngày nghỉ. Nó là cái van xả áp lực.
Người Phần Lan làm việc chăm chỉ, tuân thủ luật lệ nghiêm ngặt quanh năm. Mùa đông dài và tối khiến con người dễ trầm cảm. Vì vậy, Vappu và Juhannus là lúc họ được phép "bung lụa", được phép sai sót, được phép sống bản năng hơn.
Hiểu được điều này, bạn sẽ không còn thấy khó chịu khi thấy họ ồn ào, mà sẽ thấy thương và yêu mến sự chân thành của họ hơn.
Ngoài ra, đây cũng là dịp đánh dấu sự chuyển giao mùa rõ rệt. Nếu bạn chưa quen với việc thay đổi giờ giấc hay ánh sáng tại đây, hãy đọc thêm bài [ 10003 Thay Đổi Giờ Mùa Đông và Mùa Xuân ] để điều chỉnh đồng hồ sinh học cho phù hợp nhé.
4. Chuẩn bị gì cho mùa lễ hội?
Nếu bạn là sinh viên mới sang hoặc gia đình định cư, việc chuẩn bị cho lễ hội cũng cần có kế hoạch.
Với Vappu: Hãy mua mũ sinh viên (nếu bạn đã tốt nghiệp ở VN, bạn vẫn có thể mua mũ tương tự hoặc mang mũ của trường bạn). Mua bóng bay cho trẻ con.
Với Juhannus: Nếu không có Mökki riêng, hãy thuê từ sớm (trước cả 3-4 tháng). Hoặc tham gia lễ hội đốt lửa công cộng tại đảo Seurasaari (Helsinki).
Nếu bạn đang loay hoay tìm kiếm các cộng đồng người Việt để cùng tham gia lễ hội cho đỡ buồn, hoặc tìm hiểu thêm về các sự kiện văn hóa khác, đừng bỏ qua các bài viết cập nhật như [ 10005 Cập nhật - Những chương trình thú vị ] trên blog của mình.
Checklist "Nhập Gia Tùy Tục" Mùa Lễ Hội
Để giúp bạn không bị bỡ ngỡ và chuẩn bị chu đáo nhất, mình đã tóm tắt những vật dụng và việc cần làm ("Must-have & Must-do") cho hai lễ hội này.
CHECKLIST VAPPU & JUHANNUS STARTER PACK
🎉 VAPPU (30/4 - 1/5):
[ ] Trang phục: Mũ trắng (Ylioppilaslakki), Quần áo sinh viên (Haalarit) nếu có, Kính râm, Áo khoác nhẹ (Tháng 5 vẫn còn lạnh!).
[ ] Đồ ăn/uống: Chai Sima (Rượu mật ong), Bánh Munkki/Tippaleipä, Rượu sâm panh (Kuohuviini).
[ ] Phụ kiện: Bóng bay, Ruy băng, Thảm picnic.
[ ] Địa điểm: Quảng trường chợ (Kauppatori) lúc 18:00 ngày 30/4 và Công viên Kaivopuisto sáng 1/5.
🔥 JUHANNUS (Cuối tháng 6):
[ ] Trang phục: Đồ bơi, Áo len mỏng (buổi tối bên hồ khá lạnh), Ủng cao su (nếu đi rừng).
[ ] Đồ sinh tồn: Thuốc xịt muỗi (Bắt buộc! Muỗi Lapland rất to), Kem chống nắng.
[ ] Thực phẩm: Xúc xích (Makkara) để nướng, Bia, Khoai tây mới (Uusi peruna), Cá trích muối (Silli).
[ ] Hoạt động: Tắm Sauna, Đốt lửa trại, Chèo thuyền (nhớ mặc áo phao).
Lời kết
Hòa mình vào Lễ hội Phần Lan là con đường ngắn nhất để bạn chạm vào trái tim của đất nước Bắc Âu này. Đừng ngại ngần khi thấy mình khác biệt, hãy cứ đội chiếc mũ lên, cầm ly Sima và hô vang "Hauskaa Vappua!" (Chúc mừng Vappu) hoặc "Hyvää Juhannusta!" (Chúc mừng Juhannus). Bạn sẽ nhận lại được những nụ cười rạng rỡ nhất từ những người bản xứ.
Nếu bạn còn băn khoăn về văn hóa hay các thủ tục khác khi sinh sống tại đây, ví dụ như chuyện học tiếng để giao tiếp trong lễ hội, hãy tham khảo [ 15011 Hành Trình Học Tiếng Phần ]. Chúc bạn có những mùa lễ hội thật đáng nhớ và an toàn!
Hẹn gặp lại các bạn ở bài viết sau!
Comments