Giải trình ngân hàng và nỗi lo visa

chiaselund
21 hours ago
6 min read

Chào các chị em trong hội!

Hôm nay mình vừa kết thúc ca làm lúc 8 giờ tối. Tháo cái khẩu trang ra mà mũi vẫn còn nồng nặc mùi bột mài, mùi nước sơn bám vào từng sợi tóc. Ngồi bệt xuống cái ghế làm chân, nhìn đôi bàn tay mình chai sần, những đầu ngón tay trắng xóa bụi vì cầm máy mài suốt 10 tiếng đồng hồ, tự nhiên mình thấy sống mũi cay cay.

Định bụng là giữ kín chuyện này cho riêng mình thôi vì thấy cũng hơi... nhục. Nhưng nghĩ đi nghĩ lại, nếu không nói ra, chắc nhiều chị em mình vẫn còn chủ quan lắm. Câu chuyện mình sắp kể đây không phải để dọa dẫm ai, mà là một lời cảnh tỉnh xương máu về cái gọi là "giải trình nguồn tiền" – một thứ có thể đánh sập toàn bộ giấc mơ định cư của chị em mình chỉ trong một nốt nhạc.

Mọi chuyện bắt đầu vào một buổi sáng thứ Hai. Mình vừa vào tiệm, đang loay hoay chuẩn bị khay dụng cụ, pha ly cafe để lấy sức đón lượt khách mở hàng thì điện thoại rung lên. Thông báo từ app ngân hàng Swedbank.

Lúc đầu mình chỉ tặc lưỡi: "Chắc lại thông báo phí quản lý thẻ hay quảng cáo gì đó thôi". Nhưng không, dòng tiêu đề đập vào mắt khiến mình đứng hình, cái muỗng khuấy cafe rơi choảng xuống sàn: "Chúng tôi cần bạn cung cấp sao kê 12 tháng và giải trình nguồn tiền trong vòng 7 ngày làm việc".

Thú thật với mọi người, lúc đó tay mình run đến mức không nhặt nổi cái muỗng. Tim đập nhanh như đánh trống lồng ngực. Trong đầu mình chỉ có một câu hỏi lặp đi lặp lại: "Trời ơi, mình làm gì sai? Mình đi làm đóng thuế đầy đủ mà? Hay là do tháng trước mình nhận cái Swish tiền tip của khách hơi nhiều?". Nhưng ở cái xứ Thụy Điển này, bạn "nghĩ" mình sạch là một chuyện, còn ngân hàng họ có "thấy" bạn sạch hay không lại là chuyện hoàn toàn khác.

Cái khổ của chị em làm Nail mình là gì? Đa phần đều đang trong diện Visa lao động hoặc đang mòn mỏi chờ cái thẻ vĩnh viễn (PUT). Với mình, cái email đó không đơn giản là kiểm tra tài chính, mà nó là một bản án treo lơ lửng về sự trung thực.

Mọi người cứ thử tưởng tượng xem, mình hít đủ thứ hóa chất độc hại, mài mòn cả móng tay mình để sơn cho khách, chắt chiu từng đồng để lo cho hồ sơ định cư. Thế mà giờ đây, ngân hàng họ nhìn mình như một kẻ gian lận, một đối tượng nghi vấn rửa tiền.

Đêm đó mình không tài nào ngủ nổi, cứ nằm trằn trọc nhìn lên trần nhà: "Nếu ngân hàng họ kết luận mình có dòng tiền bất minh, họ báo cáo lên cảnh sát tài chính, rồi Sở Di trú (Migrationsverket) họ check thấy thì sao?". Chỉ cần một vết đen "không trung thực" trong hồ sơ thôi, là bao nhiêu năm trời cày cuốc, chịu đựng cái lạnh cắt da cắt thịt ở Bắc Âu này coi như đổ sông đổ biển hết. Cái án "trục xuất" nó đáng sợ hơn bất kỳ khoản phạt tiền nào. Nó là mất tất cả: mất công việc, mất tương lai và mất luôn cái diện mạo "người lương thiện" mà mình đã cố công xây dựng.

Lúc mình đang cuống cuồng tìm cách giải trình, cũng có vài người "thông thái" trên mạng chỉ chiêu: "Ôi dào, ngân hàng nó làm khó thì đóng quách cái tài khoản đó đi, sang SEB hay Nordea mà mở cái mới cho sạch sẽ".

Mọi người ơi, xin hãy tỉnh táo! Đừng bao giờ nghe theo cái lời khuyên tự sát đó. Ngân hàng ở Thụy Điển họ liên kết với nhau hết thông qua số Personnummer. Một khi bạn đã bị một bên đóng tài khoản vì lý do "không chứng minh được nguồn tiền", thì thông tin đó sẽ bị đánh dấu đỏ chót trên hệ thống.

Bạn sang ngân hàng khác, họ chỉ cần nhập số cá nhân của mình vào là họ từ chối ngay từ vòng gửi xe. Thậm chí, họ còn nhìn mình với con mắt khinh thường như thể mình đang cố tình lấp liếm hành vi phạm pháp. Một khi đã rơi vào "danh sách đen", thì đường quay lại là gần như bằng không. Bạn sẽ trở thành "người vô hình" về mặt tài chính: không tài khoản, không BankID, không thể ký hợp đồng thuê nhà... Lúc đó mới thấy cái giá của sự thiếu hiểu biết nó đắt đến nhường nào.

Ngồi lục lại 12 tháng giao dịch, mình thấy mình như đang đi điều tra chính cuộc đời mình. Có những khoản Swish từ mùa hè năm ngoái, chỉ có 200, 300 Kronor. Mình phải lật lại từng tin nhắn WhatsApp, lục lại lịch sử chat Facebook xem ngày đó mình làm gì, nhận tiền của ai.

Cái đoạn mệt nhất là khi phải giải thích khoản tiền gửi về Việt Nam cho bố mẹ già. Mình làm lụng cực khổ trong salon, phổi hít đầy bụi móng, tay chân nhức mỏi đến mức đêm về phải dán cao đầy người mới có đồng tiền dư gửi về nhà. Vậy mà khi giải trình, mình phải viết từng câu chữ hành chính khô khan để "xin" họ tin rằng đó là tiền sạch. Tự nhiên thấy lòng trĩu nặng, cảm giác như mình vẫn mãi là một người lạ trên cái mảnh đất Bắc Âu lạnh lùng này.

Chị em mình làm nghề này vốn đã vất vả, thiệt thòi nhiều bề. Đừng để mình rơi vào thế khó chỉ vì chút chủ quan trong chuyện tiền bạc. Ghi nhật ký chi tiêu: Đặc biệt là tiền Tip và tiền bán đồ cũ trên Marketplace. Đừng lười, mỗi cuối ngày hãy dành 5 phút ghi lại. Tuyệt đối không nhận hộ tiền Swish: Dù là bạn bè thân thiết đến đâu, cũng hãy khéo léo từ chối. Mình không biết nguồn tiền của họ từ đâu ra đâu, đừng để "quýt làm cam chịu". Luôn giữ tâm thế "vô tội nhưng phải chứng minh": Ở cái xứ này, mình không chứng minh được mình sạch là mình mặc định bị coi là "có vấn đề".

Thụy Điển là nơi cho mình cơ hội đổi đời, nhưng nó cũng là nơi cực kỳ khắt khe, không có chỗ cho sự mập mờ. Hy vọng bài tâm sự dài dòng này của mình giúp chị em tỉnh táo hơn. Đừng để bộ móng của khách thì lung linh mà hồ sơ của mình thì bị vấy bẩn vì những cái tên "giải trình" hay "nghi vấn".

Chúc chị em mình luôn chân cứng đá mềm, vững vàng vượt qua mọi đợt kiểm tra để yên tâm định cư và làm ăn nhé!

Lời nhắn từ Cuộc sống Thụy Điển:

Những dòng tâm sự trên đây hoàn toàn là trải nghiệm và góc nhìn cá nhân của tác giả gửi về cho trang. Cuộc sống Thụy Điển chia sẻ bài viết này với mong muốn tạo ra một không gian để cộng đồng cùng thấu hiểu những áp lực vô hình – đặc biệt là sự lo âu khi đối mặt với việc giải trình tài chính hay sao kê ngân hàng khi ngân hàng đòi sao kê– trong hành trình định cư. Nội dung này mang tính chất tham khảo, không thay thế cho các lời khuyên chuyên môn về tài chính hay pháp lý chính thức.

Để nắm rõ hơn về các quy định của ngân hàng và trách nhiệm giải trình nguồn gốc tài chính tại Thụy Điển, bạn có thể tham khảo thêm tại các nguồn tin chính thống hoặc tham khảo thêm bài:

Quản lý tài chính cá nhân tại Thụy Điển

Nếu bạn đang tìm kiếm những hướng dẫn cơ bản để quản lý chi tiêu hoặc hiểu hơn về hệ thống xã hội tại đây, hãy tham khảo các tài nguyên hỗ trợ cộng đồng sau:

Cộng đồng học tiếng Thụy Điển cho người mới (Để đọc hiểu các điều khoản ngân hàng)

Mỗi người trong chúng ta đều có một hành trình riêng với những vui buồn và trăn trở khác nhau. Nếu bạn cũng đang gặp khó khăn trong việc thích nghi với hệ thống tài chính khắt khe hoặc có những câu chuyện muốn chia sẻ, đừng ngần ngại liên hệ với trang nhé. Chúng mình luôn ở đây để lắng nghe và đồng hành cùng bạn trên con đường an cư tại phương Bắc.

Hãy xem thêm các bài viết tổng hợp

Các bài cẩm nang tại Thụy Điển