Nỗi lo khi khi ngân hàng đòi sao kê

chiaselund
2 days ago
7 min read

Chào anh em!

Hôm nay mình kết thúc ca làm lúc 10 giờ tối. Bước ra khỏi cửa nhà hàng, cởi cái áo đầy mùi dầu mỡ và khói ám, hít một hơi không khí lạnh buốt của Thụy Điển mà lòng mình vẫn thấy... nóng. Cái nóng này không phải từ lò nướng hay bếp gas, mà là cái nóng từ một cục tức và nỗi lo âu đang đè nặng trong ngực.

Mình vừa trải qua một đợt "tổng kiểm tra" từ ngân hàng. 12 tháng sao kê!. 12 tháng cuộc đời bị phơi bày ra để người ta soi xét. Mình ngồi đây, viết những dòng dông dài này, không phải để kể khổ (vì nghề bếp mình ai chẳng khổ), mà để anh em hiểu rằng: Ở cái xứ này, chăm chỉ thôi chưa đủ, mình còn phải học cách bảo vệ cái "tư cách" của mình trước những con số nữa.

Làm bếp ở nhà hàng, anh em biết rồi đó. Sáng sớm đã phải có mặt, chuẩn bị từ củ hành, củ tỏi đến nồi nước dùng. Đứng suốt 10-12 tiếng, chân tay rã rời, tối về chỉ muốn lăn ra ngủ. Mình luôn tự hào vì mình làm ra đồng tiền bằng mồ hôi nước mắt thực sự, đóng thuế không thiếu một xu. Thế mà, vào một ngày "đẹp trời", khi mình đang dọn dẹp sau ca trưa thì nhận được thông báo từ app ngân hàng. "Vui lòng giải trình nguồn tiền trong 12 tháng qua". Lúc đó mình đứng hình mất vài phút, tay vẫn còn cầm cái khăn lau bếp mà mồ hôi hột chảy ra.

Cái cảm giác đó nó thốn lắm mọi người ạ. Nó giống như việc mình đang cố gắng sống tốt mà bị đưa vào danh sách "đối tượng nghi vấn".

Với những người đi diện lao động như tụi mình, cái thẻ cư trú nó quan trọng hơn bất cứ thứ gì. Nhiều anh em cứ nghĩ: "Ngân hàng là ngân hàng, Sở Di trú là Sở Di trú, liên quan gì?". Nhưng anh em ơi, lầm to rồi! Ở cái đất nước mà mọi thứ đều liên kết bằng 10 số này, một khi bạn bị ngân hàng gắn mác "không trung thực" hay "gian lận", cái vết đen đó nó bám dai như mùi mỡ bò trên áo vậy.

Mình hay suy diễn nên dễ bị sợ. Lỡ ngân hàng họ đóng tài khoản của mình, họ báo cáo lên cảnh sát, rồi đến lúc mình nộp đơn vĩnh viễn, Sở Di trú họ lại lôi cái vụ này ra hỏi thì sao? "Tại sao tài khoản của anh có những dòng tiền không rõ ràng? Anh có làm thêm 'đen' ở ngoài không?". Chỉ cần một sự nghi ngờ đó thôi là giấc mơ định cư, giấc mơ đón vợ con sang đây coi như tan tành mây khói. Nỗi sợ đó nó lớn hơn cả nỗi sợ bị mất tiền, vì nó là mất đi tương lai.

Cộng đồng mình thường sống tình cảm, hay giúp đỡ nhau. Đi ăn chung thì một người trả rồi mọi người Swish lại, hoặc đôi khi có anh em mới sang chưa có thẻ, mình nhận hộ ít tiền rồi đưa tiền mặt cho họ. Nhưng giờ, cái Swish đó nó như cái bẫy ấy. Gần đây lừa đảo Swish nó nhiều vô kể. Mình có ông bạn, chỉ vì nhận hộ cái Swish 5000 kr từ một người quen của người quen, mà cuối cùng bị ngân hàng khóa tài khoản luôn vì cái số điện thoại kia nằm trong danh sách đen. Bây giờ, cứ thấy số Swish lạ là mình sởn gai ốc. Mình không dám nhận tiền của ai, cũng chẳng dám Swish cho ai ngoài những người cực thân. Sống ở xứ văn minh mà lúc nào cũng phải cảnh giác, cũng phải "đề phòng" lẫn nhau vì sợ cái hệ thống ngân hàng nó quét trúng mình. Thật sự là mệt mỏi tinh thần kinh khủng.

Xem thêm bài: Kinh nghiệm làm BankID và SWISH

Hôm mình bị hỏi, cũng có mấy anh em "mách nước": "Thôi, giải trình làm gì cho nó nhục, đóng quách cái tài khoản Swedbank đi sang Nordea mà mở". Nghe thì có vẻ dễ, nhưng đời không như là mơ đâu anh em. Các ngân hàng ở Thụy Điển họ có cái "danh sách" ngầm với nhau. Một khi bạn bị một ngân hàng "mời" đi vì lý do không rõ ràng nguồn tiền, thì bạn đi đâu cũng vậy thôi. Họ nhìn cái số của mình là họ biết ngay lịch sử. Có người đã phải sống "ngoài vòng pháp luật" về tài chính suốt cả năm trời vì không ngân hàng nào chịu nhận. Mà anh em biết rồi, ở đây không có BankID thì đến cái vé xe bus cũng chẳng mua nổi, chẳng khác gì bị chặt đứt đôi chân. Đừng nghe lời xúi dại mà làm liều, kẻo hối không kịp!

Cái đoạn đau lòng nhất khi mình làm sao kê là giải thích những khoản tiền gửi về Việt Nam. Anh em mình đi làm, ai chẳng muốn gửi chút tiền về cho bố mẹ sửa cái nhà, cho em út đi học. Nhưng khi ngân hàng hỏi: "Gửi cho ai? Mục đích gì?", mình phải ngồi viết từng dòng: "Gửi hỗ trợ gia đình". Viết xong mà thấy cay đắng. Đồng tiền mình làm ra từ những ca làm ướt sũng mồ hôi, từ những lần bỏng dầu, đứt tay... vậy mà khi gửi về báo hiếu lại bị soi xét như thể đang đi tẩu tán tài sản phạm pháp.

Mình thấy tự ái chứ! Nhưng ở đây, mình không có quyền tự ái. Mình chỉ có quyền cung cấp giấy tờ và hy vọng họ tin mình. Cái cảm giác phải đi "xin" người ta tin rằng mình là người lương thiện, nó mệt mỏi hơn cả một ca làm 12 tiếng liên tục.

Sau đợt "hạn" vừa rồi, mình rút ra được vài bài học xương máu, muốn chia sẻ lại để anh em không phải đi vào vết xe đổ:

Tuyệt đối không nhận Swish hộ: Dù là nể nang đến đâu cũng phải từ chối. Thà mất lòng trước, được lòng sau.
Tiền mặt là "con dao hai lưỡi": Nếu nhận tiền mặt thì nên tiêu luôn bằng tiền mặt. Nếu nộp vào tài khoản, phải ghi rõ lý do như "Tip từ khách hàng". Đừng nộp một cục lớn mà không có lý do, ngân hàng họ nhảy số ngay lập tức đấy.
Giữ hóa đơn mọi giao dịch lớn: Mua cái điện thoại cũ, bán cái áo khoác... tất cả nên có tin nhắn hoặc giấy tờ làm bằng chứng.
Đừng bao giờ coi thường email của ngân hàng: Thấy họ hỏi là phải trả lời ngay, giải bày và chi tiết nhất có thể.

Làm bếp đã vất vả lắm rồi, đừng để những rắc rối về giấy tờ làm mình gục ngã. Thụy Điển là nơi công bằng, nhưng sự công bằng đó đôi khi rất máy móc và lạnh lùng. Hy vọng anh em mình luôn "sạch" trong mắt ngân hàng để yên tâm đứng vững nơi này, giữ lấy cái Visa và tương lai cho gia đình.

Thôi, chia sẻ thế thôi, mình phải đi ngủ để mai còn dậy sớm. Chúc anh em luôn "chân cứng đá mềm" nhé!

Lời nhắn từ Cuộc sống Thụy Điển:

Những dòng tâm sự trên đây hoàn toàn là trải nghiệm và góc nhìn cá nhân của tác giả gửi về cho trang. Cuộc sống Thụy Điển chia sẻ bài viết này với mong muốn tạo ra một không gian để cộng đồng cùng thấu hiểu những áp lực vô hình – đặc biệt là sự lo âu khi đối mặt với việc giải trình tài chính hay sao kê ngân hàng khi ngân hàng đòi sao kê– trong hành trình định cư. Nội dung này mang tính chất tham khảo, không thay thế cho các lời khuyên chuyên môn về tài chính hay pháp lý chính thức.

Để nắm rõ hơn về các quy định của ngân hàng và trách nhiệm giải trình nguồn gốc tài chính tại Thụy Điển, bạn có thể tham khảo thêm tại các nguồn tin chính thống hoặc tham khảo thêm bài:

Quản lý tài chính cá nhân tại Thụy Điển

Nếu bạn đang tìm kiếm những hướng dẫn cơ bản để quản lý chi tiêu hoặc hiểu hơn về hệ thống xã hội tại đây, hãy tham khảo các tài nguyên hỗ trợ cộng đồng sau:

Cộng đồng học tiếng Thụy Điển cho người mới (Để đọc hiểu các điều khoản ngân hàng)

Mỗi người trong chúng ta đều có một hành trình riêng với những vui buồn và trăn trở khác nhau. Nếu bạn cũng đang gặp khó khăn trong việc thích nghi với hệ thống tài chính khắt khe hoặc có những câu chuyện muốn chia sẻ, đừng ngần ngại liên hệ với trang nhé. Chúng mình luôn ở đây để lắng nghe và đồng hành cùng bạn trên con đường an cư tại phương Bắc.

Hãy xem thêm các bài viết tổng hợp

Các bài cẩm nang tại Thụy Điển