Tấm bằng lái trong ví và những đêm không tròn giấc

chiaselund
24 hours ago
7 min read

Updated: 12 hours ago

Chiều Chủ nhật vừa rồi, trời Lund bắt đầu trở lạnh, cái kiểu lạnh ngấm vào xương mà chỉ những người sống ở Bắc Âu lâu năm mới hiểu. Tôi đang ngồi nhâm nhi ly trà nóng, nhìn ra cửa sổ thấy mấy cái lá vàng cuối cùng đang cố bấu víu vào cành cây, thì thằng cháu họ gõ cửa. Nó mới sang diện lao động được vài tháng, mặt mày lúc nào cũng hớn hớt nhưng hôm nay trông có vẻ đăm chiêu lắm.

Ngồi chơi một lúc, hỏi han qua lại chuyện việc làm, nhà cửa, rồi nó mới bắt đầu vào chuyện chính. Nó bảo: "Chú này, cháu đang tính mua cái xe cũ để đi làm cho tiện, chứ đi bus mùa đông này oải quá. Mà khổ nỗi cái bằng lái... Cháu nghe mấy anh em trong hội bảo ngày xưa chú đổi được bằng từ bên Ba Lan sang bằng Thụy Điển nhanh lắm, chẳng phải thi cử gì cực khổ cả. Chú xem có 'mối' nào uy tín chỉ cháu với, chứ bảo cháu giờ đi đăng ký học lái ở đây thì tốn cả mống tiền, mà cái tiếng Thụy của cháu thì chú biết rồi đó, chữ đực chữ cái, đọc đề chắc chả hiểu gì chứ đừng nói là thi."

Nghe nó hỏi mà tôi đứng hình mất mấy giây. Cái cảm giác lấn cấn, vừa muốn giúp cháu, vừa thấy lo cho nó, và lo cho chính mình nữa, nó cứ cuộn lên trong lòng. Tôi nhìn tấm bằng lái Thụy Điển đang để trên kệ, rồi nhìn sang khuôn mặt đầy hy vọng của nó, tôi chỉ biết thở dài rồi bảo: "Thôi cháu ạ, ráng mà đăng ký trường lái ở đây mà học. Học cho đàng hoàng, thi cử cho nó chính danh rồi sau này đi đâu cũng yên tâm."

Thế là thằng bé nhìn tôi kiểu khó hiểu lắm, cái nhìn đó vừa có chút thất vọng, vừa có chút không phục. Nó bảo: "Ơ, thì chú cũng làm thế đấy thôi, chú vẫn lái xe đi làm, đi chơi bấy lâu nay có thấy ai bảo gì đâu, có sao đâu chú? Sao giờ chú lại bảo cháu đi con đường khó, tốn kém chi cho mệt?"

Thật sự lúc đó, tôi chẳng biết giải thích thế nào cho nó ngay được. Thằng bé nó mới sang, nó chỉ thấy cái lợi trước mắt là nhanh và rẻ, nó y hệt cái bản thân tôi của mấy năm về trước. Nhưng cái cảm giác cầm tấm bằng lái trong ví mà cứ như mang cục nợ, mang một bí mật không mấy hay ho trong người thì chỉ có ai ở trong cuộc mới hiểu thấu. Tối nay ngồi một mình, tôi cứ suy nghĩ mãi về cái nhìn của thằng cháu, nên mới quyết định viết mấy dòng này. Vừa là để nói rõ cho nó, vừa là để tự trút bỏ cái nỗi niềm bấy lâu nay cứ giấu kín, chẳng dám kể với ai, kể cả với vợ.

Nói thật lòng nhé, cái bằng này nó giúp tôi đi đây đi đó thật đấy, tiện lợi đủ đường. Nhưng sau vài năm cầm lái, tôi mới nhận ra nó là một kiểu "tự do giả tạo". Có những ngày tôi lái xe trên đường cao tốc, trời xanh mây trắng đẹp lắm, nhưng hễ cứ vô tình thấy cái xe cảnh sát xanh trắng thấp thoáng phía sau gương chiếu hậu là tim tôi lại đập thình thịch, mồ hôi tay vã ra vô thức. Chẳng phải tôi lái ẩu hay phạm luật gì đâu, tôi vẫn đi đúng tốc độ, đúng làn đường. Nhưng cái nỗi sợ nó nằm ở sâu bên trong, cái nỗi sợ mơ hồ về cái nguồn gốc tấm bằng mình đang cầm.

Tôi cứ hay suy diễn lung tung: "Liệu họ có dừng xe mình không? Nếu dừng thì họ có soi kỹ cái bằng này không? Rồi họ có khui ra cái vụ địa chỉ ma bên Ba Lan hồi đó mình mượn để làm thủ tục không?" Những câu hỏi đó cứ lặp đi lặp lại trong đầu, làm cái thú vui lái xe đi dã ngoại cùng vợ con đôi khi trở thành một buổi "hành xác" tâm lý.

Cái hồi mới làm xong, tôi cũng thấy mình hay lắm, thấy mình "thông minh" hơn khối người Việt khác phải bỏ ra mấy chục nghìn SEK rồi vật lộn cả năm trời ở trường lái. Lúc đó, tôi cứ nghĩ mình lách luật được là giỏi, là tiết kiệm được bao nhiêu thời gian cày cuốc. Nhưng càng ở lâu bên này, càng bắt đầu hiểu cái cách vận hành của xã hội Thụy Điển, tôi mới thấy mình dại.

Dạo gần đây, đi đâu cũng nghe người ta bàn tán xôn xao, rồi trên mấy cái hội nhóm anh em Việt mình cũng lo lắng chuyện chính phủ họ sắp làm gắt thiệt rồi. Nghe đâu là trong năm nay, họ sẽ áp dụng luật mới để siết chặt mấy cái bằng đổi kiểu "tam giác" như của tôi. Họ sẽ soi lại hồ sơ, xem cái lúc mình đổi bằng bên nước kia, mình có thực sự sinh sống, làm việc ở đó không. Mà cái chuyện này thì mình giấu sao được, lịch sử cư trú, đóng thuế nó nằm hết trên hệ thống rồi.

Nhưng cái tôi lo nhất không phải là mất cái bằng hay bị phạt tiền. Ở cái xứ này, cái gì nó cũng liên quan mật thiết đến nhau. Tôi lo cho cái hồ sơ định cư của mình, rồi sau này còn tính chuyện nộp đơn xin quốc tịch nữa. Thụy Điển họ coi trọng sự trung thực lắm. Lỡ đâu một ngày họ đánh giá mình là người không trung thực trong việc làm giấy tờ, rồi họ khui ra cái vụ bằng lái này thì coi như bao nhiêu năm trời cày cuốc, hy vọng về một tương lai ổn định cho cả gia đình tan thành mây khói hết. Đánh đổi cả tương lai chỉ lấy một cái bằng lái xe để đi cho "nhanh", nghĩ lại thấy mình đang đánh một ván bài quá liều lĩnh.

Nói đi cũng phải nói lại, tôi hiểu tại sao dân mình, và cả bản thân tôi ngày trước, cứ thích đi đường tắt. Cái rào cản ngôn ngữ nó lớn quá. Tiếng Thụy thì khó, tiếng Anh thì cũng chẳng khá hơn bao nhiêu. Mỗi lần nhìn cuốn sách luật lái xe dày cộm toàn những từ ngữ chuyên môn, tôi thấy mình nhỏ bé và bất lực vô cùng. Cái cảm giác sợ phòng thi, sợ mình không hiểu đề, sợ mình trượt rồi bị người ta cười... chính cái sự tự ti đó nó đẩy mình vào mấy cái con đường lách luật này.

Nhưng giờ nghĩ lại, thà mình tốn thời gian, tốn công sức học hành cho đàng hoàng, dù có trượt vài lần nhưng khi cầm được cái bằng thật sự của Thụy Điển, cái bằng mà mình phải đổ mồ hôi sôi nước mắt ra mới có được, thì cái cảm giác lái xe nó khác hẳn. Lúc đó mình mới thực sự là chủ của cái xe, chủ của con đường mình đi.

Tôi bảo thằng cháu đi học đi, không phải là tôi muốn làm khó nó, hay là tôi muốn "giữ nghề" gì đâu. Mà là vì tôi thương nó, tôi không muốn nó cũng phải trải qua những đêm trằn trọc, những lúc giật mình khi thấy cảnh sát giống như tôi. Tôi muốn nó có một khởi đầu sạch sẽ, đàng hoàng ở cái đất nước này.

Có lẽ đợt này tôi cũng phải tự tính lại cho chính mình thôi. Chắc là tôi sẽ sắp xếp thời gian để đăng ký một khóa học lý thuyết đàng hoàng, ráng mà cày lại cái tiếng cho nó ra hồn để tự mình đi thi lại cái bằng khác cho nó chính danh. Không phải để lấy thêm cái bằng nữa, mà là để tìm lại cái sự thanh thản trong lòng mình. Để sau này lái xe chở vợ con đi du lịch lên phía Bắc ngắm tuyết, tôi có thể thong dong ngắm cảnh, nhìn thẳng vào gương chiếu hậu mà mỉm cười, chẳng phải sợ sệt hay trốn tránh cái gì cả.

Sống ở đời, nhất là ở cái xứ văn minh này, cái gì tự mình làm ra bằng công sức của mình thì nó mới là của mình bền lâu được cháu ạ. Chú thấm thía cái cảnh "đi đêm lắm có ngày gặp ma" này lắm rồi, chú không muốn cháu cũng vướng vào cái vòng luẩn quẩn ấy đâu. Ráng lên cháu, vất vả lúc đầu nhưng yên thân cả đời.

Lời nhắn từ Cuộc sống Thụy Điển:

Những dòng tâm sự trên đây hoàn toàn là trải nghiệm và góc nhìn cá nhân của tác giả gửi về cho trang. Cuộc sống Thụy Điển chia sẻ bài viết này với mong muốn tạo ra một không gian để cộng đồng cùng nhìn lại những nỗi lòng chưa kể trong hành trình định cư, hoàn toàn không mang tính chất thay thế cho các lời khuyên pháp lý hay định hướng chính thức.

Để nắm rõ hơn về các quy định và lộ trình thay đổi của Chính phủ về việc kiểm soát bằng lái xe quốc tế, bạn hãy tham khảo thêm tại các nguồn tin chính thống:

Quy định về lái xe ở Thụy Điển

Nếu bạn đang muốn bắt đầu một cách bài bản để học thi lái xe, hãy tham khảo các tài nguyên hỗ trợ cộng đồng sau đây:

Mỗi người trong chúng ta đều có một hành trình riêng với những vui buồn và trăn trở khác nhau. Nếu bạn cũng có những câu chuyện tương tự hoặc những góc nhìn muốn chia sẻ cùng cộng đồng, đừng ngần ngại liên hệ với trang nhé. Chúng mình luôn ở đây để lắng nghe và đồng hành cùng bạn trên con đường an cư tại phương Bắc.