Cuộc sống Phần Lan

KHÔNG. Bạn KHÔNG THỂ dùng Căn cước công dân (CCCD) hay Thẻ cư trú (RP) để thay thế hoàn toàn cho Hộ chiếu khi làm thủ tục nhập tịch.

Việc bạn nộp đơn với một chiếc hộ chiếu đã hết hạn là một việc cực kỳ rủi ro, có thể khiến hồ sơ của bạn bị "treo" vô thời hạn hoặc bị yêu cầu bổ sung giấy tờ ngay lập tức.

Dưới đây là lý do tại sao Migri lại khắt khe như vậy và giải pháp cho bạn:

Tại sao CCCD và Thẻ cư trú không được chấp nhận?

• Thẻ cư trú (RP): Trên thẻ cư trú của bạn có dòng chữ nhỏ: "This card is not an identity document" (Thẻ này không phải là giấy tờ tùy thân). Thẻ này do Phần Lan cấp dựa trên thông tin từ hộ chiếu của bạn. Nếu hộ chiếu gốc hết hạn, tính…

Nó sẽ không đến mức "đánh đố" như kỳ thi của Đan Mạch, nhưng sẽ đủ khó để trở thành một rào cản thực sự nếu tiếng Phần của bạn chỉ ở mức "vừa đủ đậu" YKI 3.

Dựa trên các đề xuất của Chính phủ và mô hình các nước láng giềng mà Phần Lan đang tham khảo (như Đức, Đan Mạch), tôi có thể phác thảo bức tranh về kỳ thi này để bạn hình dung mức độ "khó nhằn" của nó:

Cái khó của kỳ thi này không nằm ở kiến thức (vì lịch sử/luật pháp học là biết), mà nằm ở NGÔN NGỮ.

• Rào cản: Bài thi sẽ hoàn toàn bằng tiếng Phần Lan hoặc tiếng Thụy Điển.

• Vấn đề: Để hiểu được một câu hỏi về Hiến pháp, Hệ thống Tòa án, hay Quyền tác giả, trình độ tiếng của bạn thực tế phải tiệm cận YKI…

CÓ, bạn hoàn toàn CÓ THỂ và NÊN nộp đơn ngay lập tức.

Bạn đang đứng trước cơ hội rất lớn để tránh được một rào cản khó khăn trong tương lai.

Dưới đây là lý do tại sao bạn nên hành động ngay:

1. Bạn đã đủ điều kiện "ngoại lệ" hiện tại

Như đã đề cập ở các câu trả lời trước, luật hiện hành (áp dụng từ 01/10/2024) quy định:

• Thời gian cư trú chuẩn: 8 năm.

Câu trả lời ngắn gọn là: Về lý thuyết thì KHÔNG ảnh hưởng đến thời gian, nhưng về độ an toàn thì CÓ.

Theo luật sửa đổi Đạo luật Người nước ngoài (Aliens Act) mới nhất, quy định tăng thời gian xin Thẻ Vĩnh trú (PR/P-permit) từ 4 năm lên 6 năm sẽ có hiệu lực từ ngày 08/01/2026.

Tuy nhiên, vì bạn đã có thẻ A từ 2021 (tức là bạn thuộc nhóm "cũ"), câu hỏi này chủ yếu ảnh hưởng đến những người sang sau hoặc những người chưa đủ điều kiện xin PR trước thời điểm 2026.

Dưới đây là phân tích chi tiết về sự ảnh hưởng của thay đổi này đến lộ trình quốc tịch:

1. Tin vui: Bạn có thể "Vượt cấp" (Leapfrog)

Đây là điểm quan trọng nhất mà nhiều người hay nhầm lẫn: Bạn KHÔNG cần phải có thẻ PR (P-permit) mới được…

KHÔNG. Thẻ Vĩnh trú (PR) của bạn không giúp bạn được hưởng quy chế "cũ" về thời gian nộp quốc tịch.

Nếu bạn nộp đơn xin quốc tịch vào thời điểm này (sau 01/10/2024), hồ sơ của bạn sẽ hoàn toàn tuân theo luật mới, bất kể bạn đã có PR hay chưa.

Dưới đây là chi tiết để bạn tránh nhầm lẫn giữa hai loại luật đang thay đổi:

1. Luật Quốc tịch áp dụng theo thời điểm NỘP ĐƠN

Luật Phần Lan quy định: Quy tắc xét duyệt dựa trên thời điểm bạn submit (nộp) hồ sơ lên Migri, không dựa trên thời điểm bạn có thẻ PR.

• Nếu bạn nộp đơn sau 01/10/2024: Bạn phải theo luật mới (8 năm cư trú, hoặc 5 năm nếu có tiếng).

Ở Phần Lan, thời gian nghỉ bệnh có giấy tờ hợp lệ (medical certificate) không làm mất điều kiện xin Permanent Residence Permit (Pysyvä oleskelulupa) nếu bạn vẫn được coi là cư trú và lao động hợp pháp trong thời gian đó.

Theo Cơ quan Di trú Phần Lan (Migri):

Để được cấp PR, bạn cần cư trú liên tục ở Phần Lan ít nhất 4 năm theo giấy phép liên quan đến công việc (A-permit).

Thời gian đó được tính cả khi bạn tạm thời nghỉ việc vì bệnh, thai sản, hoặc lý do chính đáng khác.

📑 Quy định cụ thể:

Nếu bạn vẫn thuộc hệ thống an sinh xã hội (Kela) và có giấy xác nhận bệnh hợp lệ, Migri sẽ không coi bạn bị gián đoạn cư trú.

Ở Phần Lan, khi bạn đang nộp hồ sơ định cư vĩnh viễn (pysyvä oleskelulupa) theo diện lao động, và kết hôn với công dân Phần Lan, bạn nên thông báo cho Migri (Cơ quan Di trú Phần Lan).

Theo quy định, mọi thay đổi tình trạng cá nhân (ví dụ: kết hôn, ly hôn, đổi việc, đổi địa chỉ) trong thời gian xét duyệt phải được báo cho Migri.

Việc kết hôn không làm hồ sơ lao động bị hủy, nhưng có thể giúp bạn có lựa chọn cư trú mới (theo diện gia đình, thường dễ duy trì hơn nếu mất việc).

Nếu bạn vẫn đủ điều kiện theo diện lao động, Migri sẽ tiếp tục xét duyệt bình thường.

Tuy nhiên, nếu muốn chuyển sang diện cư trú theo hôn nhân, bạn cần nộp đơn mới, vì đó là một cơ sở cư trú khác.

Nếu bạn…

Người có thẻ định cư vĩnh viễn tại Phần Lan (pysyvä oleskelulupa / permanent residence permit) có quyền cư trú vô thời hạn ở Phần Lan, nhưng không có quyền tự động làm việc tại quốc gia EU khác.

Tuy nhiên, nếu bạn có thẻ cư trú EU dài hạn (EU long-term residence permit, ký hiệu “P-EU” hoặc “SEU”), thì quyền di chuyển trong EU được mở rộng hơn.

1. 🔹 Kiểm tra loại thẻ bạn đang có

• Nếu trên thẻ ghi “Permanent residence permit (P)” → chỉ có giá trị ở Phần Lan.

• Nếu ghi “EU long-term resident (P-EU)” → có thể chuyển sang làm việc ở quốc gia EU khác (ví dụ Đức, Hà Lan, Bỉ) mà chỉ cần xin giấy phép làm việc rút gọn.

  
  

2. 🔹 Giấy tờ nên chuẩn bị

Bạn có thể ra khỏi Phần Lan nhiều lần, chỉ cần tổng thời gian ra ngoài không quá 1 năm (365 ngày) trong thời gian xin cư trú vĩnh viễn. Nếu ra nước ngoài hơn 2 năm liên tục, quyền cư trú có thể bị thu hồi

Chi tiết quan trọng:

• Thời gian ra nước ngoài ≤ 365 ngày (tổng cả các chuyến): không làm gián đoạn thời gian cư trú liên tục cần thiết (4 năm A‑permit + ít nhất 2 năm thực sự ở Phần Lan).

• Không quá 90 ngày trong 1 năm gần quyết định, để đảm bảo duy trì thời gian cư trú liên tục.

• Nếu ra ngoài liên tục > 2 năm với ý định ở nước khác lâu dài: thời gian cư trú bị xem như đã kết thúc → có thể bị thu hồi quyền cư trú.

• Trường hợp ngoại lệ: Nếu làm việc cho…

Để xin giấy phép cư trú vĩnh viễn tại Phần Lan, bạn cần chứng minh thu nhập đủ sống và thời gian cư trú hợp lệ. Nếu những năm trước bạn đóng thuế thấp, bạn cần chuẩn bị các giấy tờ và giải trình cụ thể sau:

📌 1. Chứng minh thu nhập hiện tại ổn định:

Thu nhập hiện tại nên đạt mức tối thiểu yêu cầu theo quy định (ví dụ: ~1.300–1.500€/tháng với cá nhân).

Nên nộp: Hợp đồng lao động hiện tại, giấy xác nhận lương, bảng sao kê tài khoản ngân hàng (3–6 tháng gần nhất).

📌 2. Giải trình các năm có thu nhập/thuế thấp:

Viết bản giải trình ngắn: giải thích lý do vì sao thu nhập thấp (ví dụ: học tập, chuyển việc, nghỉ thai sản, dịch bệnh,...).

Thời gian bạn cần sống ở Phần Lan để có thể xin quốc tịch phụ thuộc vào hoàn cảnh của bạn, nhưng thông thường là từ 4 đến 7 năm cư trú hợp pháp và liên tục.

Nếu bạn sống ở Phần Lan với giấy phép cư trú liên tục (loại A hoặc P) trong 5 năm liên tục, hoặc tổng cộng 7 năm tích lũy trong 15 năm gần nhất, thì bạn có thể đủ điều kiện nộp đơn xin quốc tịch.

Trong trường hợp bạn kết hôn với công dân Phần Lan và sống chung với họ, thời gian yêu cầu được rút ngắn xuống còn 4 năm cư trú liên tục.

Nếu bạn là người tị nạn hoặc được cấp cư trú vì lý do nhân đạo, bạn cũng có thể nộp đơn sau 4 năm cư trú.

Trẻ em có thể xin quốc tịch cùng cha…

Nếu bạn đang sinh sống tại Phần Lan với giấy phép cư trú vĩnh viễn (permanent residence permit), bạn có thể bị mất quyền cư trú trong các trường hợp sau:

1. Rời khỏi Phần Lan liên tục trong 2 năm: Nếu bạn sống ngoài Phần Lan liên tục trong vòng hai năm mà không thông báo hoặc không có lý do chính đáng, giấy phép cư trú vĩnh viễn của bạn có thể bị hủy bỏ. 

2. Cung cấp thông tin sai lệch hoặc che giấu thông tin: Nếu bạn đã cung cấp thông tin không chính xác hoặc cố ý che giấu thông tin quan trọng khi nộp đơn xin giấy phép cư trú, điều này có thể dẫn đến việc hủy bỏ giấy phép cư trú của bạn. 

3. Vi phạm pháp luật nghiêm trọng: Nếu bạn phạm tội nghiêm trọng hoặc bị coi là mối đe dọa đối với trật tự công…

Cư trú vĩnh viễn và quốc tịch Phần Lan đều cho phép bạn sống lâu dài tại Phần Lan, nhưng quyền lợi và nghĩa vụ của hai loại này rất khác nhau. Dưới đây là những điểm quan trọng bạn cần biết nếu đang sống tại Phần Lan theo diện ngoài EU:

1. Cư trú vĩnh viễn (pysyvä oleskelulupa – Type P):

• Cho phép bạn sống và làm việc không giới hạn thời gian tại Phần Lan.

• Không cần gia hạn nữa, miễn là bạn không rời khỏi Phần Lan quá lâu.

• Bạn vẫn giữ quốc tịch Việt Nam, và phải tuân thủ quy định nhập cảnh của Phần Lan nếu đi ra ngoài khu vực Schengen lâu ngày.

• Không có quyền bầu cử ở cấp quốc gia (chỉ được bầu cử địa phương).

Tại Phần Lan, bạn có thể bị mất quyền cư trú vĩnh viễn (pysyvä oleskelulupa) trong một số trường hợp nhất định. Dưới đây là các tình huống phổ biến:

1. Rời khỏi Phần Lan quá lâu

Nếu bạn rời khỏi EU quá lâu, bạn có thể bị mất cư trú vĩnh viễn:

Nếu bạn rời khỏi Liên minh châu Âu (EU) hoặc Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA) liên tục trong 2 năm trở lên, quyền cư trú vĩnh viễn có thể bị thu hồi.

📌 Luật quy định rõ rằng cư trú vĩnh viễn tại Phần Lan sẽ bị hủy nếu bạn không còn cư trú thực tế tại EU trong vòng 2 năm.

🔹 Nguồn: Finnish Immigration Service (Migri)