Cuộc sống Phần Lan

Thủ tục đoàn tụ gia đình tại Phần Lan (Family Reunification) do Cục Di trú Phần Lan – Migri (Finnish Immigration Service) xử lý.

✅ Điều kiện chính

Phải có hôn nhân hợp pháp được công nhận tại Việt Nam và Phần Lan.

Người bảo lãnh ở Phần Lan phải có:

• Quốc tịch Phần Lan, hoặc giấy phép cư trú vĩnh viễn hoặc dài hạn (A-type permit).

• Thu nhập đủ để chu cấp cho cả hai (tối thiểu khoảng 1.200–1.700 €/tháng, tùy số người).

Ở Phần Lan, mối quan hệ avoliitto (sống chung như vợ chồng) không cần thủ tục pháp lý để chấm dứt.

👉 Khi hai người chia tay, chỉ cần ngừng sống chung là mối quan hệ được xem là kết thúc.

Tuy nhiên, nếu bạn đang xin hoặc giữ giấy phép cư trú dựa trên mối quan hệ đó, bạn phải thông báo cho Migri (Cơ quan Di trú Phần Lan).

📜 Lưu ý về giấy phép:

• Sau khi chia tay, giấy phép cư trú sẽ bị xem xét lại, nhưng bạn có thể tiếp tục ở lại Phần Lan nếu:

• Bạn đã sống ở Phần Lan lâu (thường từ 4 năm trở lên),

Khi bị sa thải ở Phần Lan, bạn cần:

• Nhận văn bản thông báo chấm dứt hợp đồng (termination letter) từ công ty.

• Đăng ký thất nghiệp tại TE-toimisto (Trung tâm việc làm và kinh tế) trong ngày đầu tiên sau khi thất nghiệp.

• Nếu bạn là thành viên của tổ chức bảo hiểm thất nghiệp (työttömyyskassa), bạn có thể nhận trợ cấp thất nghiệp dựa trên thu nhập. Nếu không, bạn vẫn có thể nhận trợ cấp cơ bản từ Kela.

• Cập nhật thông tin với Migri nếu bạn có giấy phép lao động, để tránh bị hủy giấy phép do mất việc quá lâu.

• Có thể liên hệ liên đoàn lao động (ammattiliitto) nếu bạn nghi ngờ bị sa thải sai luật.

Tại Phần Lan, người bệnh có thể khiếu nại và yêu cầu bồi thường nếu gặp sai sót trong khám chữa bệnh.

🔹 1. Gửi khiếu nại hành chính (complaint)

• Gửi trực tiếp đến bệnh viện hoặc trung tâm y tế (terveyskeskus) nơi xảy ra sự việc.

• Nếu không hài lòng, có thể gửi tiếp đến Valvira – cơ quan giám sát y tế quốc gia.

Trang web: valvira.fi

• Valvira kiểm tra xem bác sĩ có vi phạm quy định chuyên môn hay không.

Tại Phần Lan, trợ cấp nhà ở (asumistuki) là hình thức hỗ trợ dành cho người thu nhập thấp hoặc trung bình, giúp chi trả một phần chi phí thuê nhà.

🔹 1. Cơ quan phụ trách:

👉 Kela (The Social Insurance Institution of Finland) – cơ quan an sinh xã hội quốc gia.

🔹 2. Các loại trợ cấp nhà ở:

• General Housing Allowance (Yleinen asumistuki): Dành cho hầu hết các hộ gia đình.

• Student Housing Allowance (Opiskelijan asumistuki): Dành cho sinh viên.

Ở Phần Lan, người bảo lãnh (sponsor) phải chứng minh có thu nhập đủ sống cho toàn gia đình.

Cơ quan Di trú Phần Lan (Migri) công bố mức “thu nhập cần thiết” cụ thể hàng năm.

1. Mức thu nhập yêu cầu (năm 2025 – tham khảo Migri)

Thành phần gia đình---------->Thu nhập tối thiểu hàng tháng (sau thuế)

Một người lớn (chỉ sponsor)-->1.200 EUR/tháng

Vợ/chồng thêm -------------------->+700 EUR/tháng

Ở Phần Lan, nếu công ty phá sản hoặc không thể trả lương, bạn được bảo vệ bởi Wage Guarantee System (Palkkaturva) – hệ thống bảo đảm tiền lương do Cơ quan Bảo hiểm Xã hội (ELY-keskus) quản lý.

🔹 Cách xử lý:

Xác định tình trạng doanh nghiệp

Nếu công ty bị tuyên bố phá sản (konkurssi), bạn có thể yêu cầu ELY chi trả tiền lương thay công ty.

Nộp hồ sơ Palkkaturva

Mẫu đơn và hướng dẫn có tại: https://www.tyosuojelu.fi

Bằng lái xe của Tiệp (Cộng hòa Séc) có thể đổi sang bằng lái xe Phần Lan nếu bạn đáp ứng các điều kiện nhất định. Dưới đây là thông tin chính thức từ Traficom, cơ quan giao thông Phần Lan:

✅ Điều kiện để đổi bằng lái Tiệp sang bằng lái Phần Lan:

• Bằng lái phải được cấp bởi một quốc gia thuộc EU hoặc EES – Tiệp là thành viên EU nên đủ điều kiện.

• Bạn phải cư trú thường trú tại Phần Lan.

• Bạn có thể sử dụng bằng lái Tiệp tại Phần Lan cho đến khi hết hạn. Khi gần hết hạn, bạn cần đổi sang bằng lái Phần Lan.

• Nếu bạn đang học tập tại Phần Lan nhưng cư trú chính ở nước khác, bạn phải có giấy xác nhận học tập ít nhất 6 tháng.

Nếu bạn sở hữu giấy phép cư trú dựa trên công việc tại Phần Lan và bị mất việc, bạn không bị thu hồi giấy phép ngay lập tức, nhưng cần tìm công việc mới trong thời gian bảo vệ từ 3–6 tháng.

• Lao động phổ thông (employed person permit): có 3 tháng để tìm công việc mới.

• Chuyên gia, EU Blue Card hoặc đã cư trú trên 2 năm: có 6 tháng để tìm việc mới.

  
  

Nếu trong thời gian đó bạn không tìm được công việc mới và giấy phép hết hạn, hoặc không có lý do pháp lý khác để ở lại, bạn sẽ phải rời khỏi Phần Lan.

📋 Chi tiết bạn nên biết:

1. Sau khi mất việc, chủ lao động phải báo cho Migri trong vòng 14 ngày kể từ ngày chấm dứt hợp đồng. Nếu không báo, sẽ bị phạt.

Bạn có thể ra khỏi Phần Lan nhiều lần, chỉ cần tổng thời gian ra ngoài không quá 1 năm (365 ngày) trong thời gian xin cư trú vĩnh viễn. Nếu ra nước ngoài hơn 2 năm liên tục, quyền cư trú có thể bị thu hồi

Chi tiết quan trọng:

• Thời gian ra nước ngoài ≤ 365 ngày (tổng cả các chuyến): không làm gián đoạn thời gian cư trú liên tục cần thiết (4 năm A‑permit + ít nhất 2 năm thực sự ở Phần Lan).

• Không quá 90 ngày trong 1 năm gần quyết định, để đảm bảo duy trì thời gian cư trú liên tục.

• Nếu ra ngoài liên tục > 2 năm với ý định ở nước khác lâu dài: thời gian cư trú bị xem như đã kết thúc → có thể bị thu hồi quyền cư trú.

• Trường hợp ngoại lệ: Nếu làm việc cho…

Có – nên thông báo và huỷ đúng quy định khi rời khỏi Phần Lan hoặc Thụy Điển để tránh rắc rối sau này.

BankID (hoặc Mobile ID, mã xác thực ngân hàng):

→ Nên huỷ hoặc thông báo ngừng sử dụng với ngân hàng. Nếu vẫn còn tài khoản, hãy hỏi rõ ngân hàng về cách đóng tài khoản và huỷ mã xác thực.

Thông báo rời khỏi Phần Lan (muuttoilmoitus):

→ Bắt buộc nếu bạn rời Phần Lan trên 1 năm. Thực hiện qua DVV (Digital and Population Data Services Agency).

Nếu bạn định quay lại sinh sống sau này, việc thông báo rời đi đúng cách sẽ giúp bạn dễ dàng làm lại thủ tục như xin lại ID hoặc mở lại dịch vụ ngân hàng.

Bạn có thể nộp lại đơn xin quốc tịch bất kỳ lúc nào, ngay cả sau khi bị từ chối, nếu bạn đã khắc phục các lý do khiến đơn trước bị từ chối.

📌 Một số lý do thường gặp khiến đơn bị từ chối và hướng xử lý:

Không đạt yêu cầu về thời gian cư trú liên tục:

→ Bạn cần đợi thêm đến khi đủ thời gian cư trú yêu cầu (thường là 5 năm).

Không đạt trình độ ngôn ngữ tối thiểu (Phần Lan hoặc Thụy Điển trình độ A2):

→ Bạn có thể học thêm và thi lại để bổ sung bằng cấp hoặc chứng chỉ ngôn ngữ.

Không thể bỏ qua: Mọi ngân hàng Phần Lan đều bị luật buộc phải “biết khách hàng” (KYC – Know Your Customer) theo Luật Phòng chống Rửa tiền và Tài trợ khủng bố. Họ phải hỏi về thu nhập, nguồn tiền, lịch sử giao dịch, nơi bạn kê khai thuế… Đây là tiêu chuẩn bắt buộc và cập nhật định kỳ, ngay cả với khách hàng cũ .

Nếu không giải trình đủ: Ngân hàng có thể giới hạn dịch vụ, tạm thời đóng tài khoản, từ chối mở tài khoản mới, hoặc cuối cùng là chấm dứt hợp tác .

Không chạy trốn qua ngân hàng khác: Tạo tài khoản mới ở ngân hàng khác cũng sẽ gặp yêu cầu tương tự—thông tin KYC được chia sẻ giữa các ngân hàng và với cơ quan quản lý, nên bạn vẫn không thể tránh yêu cầu. Các ngân hàng có…

Khi bị trục xuất khỏi Phần Lan, bạn có thể

1. Giữ tài khoản ngân hàng mở

Bạn nên giữ tài khoản ở Phần Lan để tiếp tục thanh toán tiền vay ngân hàng liên quan đến căn hộ. Các ngân hàng lớn cho phép duy trì tài khoản và cho phép thanh toán từ xa, mặc dù có thể phát sinh phí cao hơn khi truy cập từ nước ngoài

1. Trao quyền đại diện nếu cần

Nếu bạn không thể tự quản lý, hãy lập Power of Attorney (ủy quyền) cho người tin cậy tại Phần Lan để họ thay bạn thanh toán các khoản vay và xử lý các thủ tục liên quan

1. Không nhất thiết phải bán căn hộ ngay

Có. Ở Phần Lan, nếu bạn nợ tiền không trả đúng hạn, bạn có thể bị ghi vào danh sách nợ xấu (tiếng Phần Lan gọi là maksuhäiriömerkintä, hay còn gọi là "dấu đen tài chính").

Và có, điều này có thể ảnh hưởng đến việc xin quốc tịch Phần Lan, vì tài chính minh bạch là một phần quan trọng của điều kiện về “lối sống tốt” (good conduct).

📌 “Dấu đen” là gì?

Khi bạn không trả các khoản nợ đúng hạn (tiền điện, điện thoại, thuê nhà, nợ ngân hàng…), và chủ nợ đưa vụ việc ra tòa hoặc chuyển qua công ty thu hồi nợ (inkasso), bạn có thể bị ghi vào hệ thống nợ xấu.

Thông tin này được lưu tại các công ty như Suomen Asiakastieto Oy hoặc Bisnode, và có thể tồn tại trong nhiều năm (2–4 năm tùy trường hợp).

Có. Nếu bạn có quốc tịch Phần Lan, bạn có nghĩa vụ quân sự bắt buộc – bất kể bạn có thêm quốc tịch Việt Nam hay không.

🔍 Cụ thể như sau:

• Nghĩa vụ quân sự ở Phần Lan áp dụng cho tất cả công dân nam từ 18 đến 29 tuổi.

• Dù bạn sinh ra ở nước ngoài, hoặc có hai quốc tịch, nghĩa vụ vẫn giữ nguyên nếu bạn có quốc tịch Phần Lan và sống ở Phần Lan (hoặc trở lại Phần Lan trước 30 tuổi).

📌 Một số trường hợp cụ thể:

Nếu bạn sống ở nước ngoài:

Có thể tiếp tục ở lại, nếu bạn vẫn còn giấy phép cư trú (uppehållstillstånd / oleskelulupa) đang còn hiệu lực.

Việc bị từ chối quốc tịch không đồng nghĩa với việc bạn bị trục xuất hoặc mất quyền sống ở Phần Lan. Quốc tịch và giấy phép cư trú là hai việc hoàn toàn khác nhau:

🔍 Cụ thể:

• Nếu bạn đang có cư trú dài hạn (ví dụ: cư trú vĩnh viễn – pysyvä oleskelulupa), bạn vẫn có thể sống, làm việc, học tập bình thường tại Phần Lan.

• Bạn có thể nộp lại đơn xin quốc tịch sau khi đáp ứng đủ điều kiện (ví dụ: thời gian cư trú, không phạm pháp, đủ tiếng Phần, v.v.)

• Nếu bị từ chối, bạn cũng có quyền kháng nghị (överklaga) lên Tòa án nếu cho rằng quyết định không hợp lý.

Nếu bạn đang được trả lương hưu bởi Kela (bảo hiểm xã hội Phần Lan) hoặc lương hưu thu nhập (earnings-related pension) của Phần Lan và muốn về Việt Nam, thì cần lưu ý các quy định sau:

1. Lương hưu từ Kela (lương hưu quốc gia)

Tạm vắng dưới 1 năm:

Nếu bạn ở Việt Nam dưới 1 năm, bạn vẫn được nhận lương hưu quốc gia bình thường; phải thông báo với Kela trước khi đi.

Từ 1 năm trở lên (không thuộc EU/EEA/Thụy Sĩ/Anh):

Kela thường sẽ dừng trả lương hưu quốc gia (old-age pension hoặc disability pension) sau 1 năm lưu trú liên tục ở ngoài Phần Lan. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể tiếp tục nhận earnings-related pension từ nhà cung cấp lương hưu tương ứng.

Có, bạn hoàn toàn có thể bị mất quốc tịch Phần Lan nếu chứng minh được rằng bạn đã sử dụng thông tin sai lệch hoặc gian dối trong hồ sơ xin nhập tịch — bao gồm cả hình thức kết hôn giả nhằm đạt mục đích nhập quốc tịch.

📌 Căn cứ pháp lý

Theo Luật Quốc tịch Phần Lan (Kansalaisuuslaki), bạn có thể bị thu hồi quốc tịch nếu:

• Bạn cung cấp thông tin sai hoặc che giấu sự thật trong hồ sơ xin nhập tịch.

• Nếu bằng chứng cho thấy thông tin không đúng đủ nghiêm trọng để ảnh hưởng đến quyết định cấp quốc tịch, cơ quan nhập cư (Migri) có quyền thu hồi trong vòng 5 năm kể từ lúc cấp

🕵️‍♂️ Áp dụng cho trường hợp kết hôn giả

Không, nếu bạn sống chung mà không đăng ký kết hôn (trong tiếng Phần Lan gọi là avopuoliso), bạn sẽ không có quyền thừa kế tài sản của người kia nếu họ qua đời, trừ khi người đó có để lại di chúc rõ ràng ghi tên bạn là người thừa kế.

Tại sao điều này quan trọng?

Một luật sư tại Phần Lan cảnh báo rằng nhiều người sống chung nghĩ rằng họ có quyền như vợ chồng, nhưng pháp luật không công nhận điều đó về mặt thừa kế. Nếu không có di chúc hoặc người thừa kế hợp pháp (như con cái, bố mẹ), toàn bộ tài sản sẽ thuộc về nhà nước.

Giải pháp là gì?

Nếu bạn đang sống chung với người yêu hoặc bạn đời nhưng chưa kết hôn, hãy lập di chúc càng sớm càng tốt để:

• Đảm bảo người bạn đời có…