Cuộc sống Thụy Điển

Có, miễn bạn đang được bảo hiểm theo hệ thống an sinh xã hội của Thụy Điển (đăng ký với Försäkringskassan) — quy tắc phối hợp an sinh xã hội của EU không giới hạn EHIC chỉ cho công dân EU, mà cho bất kỳ ai đang được bảo hiểm y tế theo luật định của một nước thành viên EU/EEA/Thuỵ Sĩ, bất kể quốc tịch.

Cách xin EHIC (EU-kortet):  đăng ký qua e-tjänst của Försäkringskassan (dùng BankID) — thẻ này miễn phí và thường gửi về địa chỉ đăng ký của bạn.

Phạm vi sử dụng:  EHIC cho phép bạn được khám chữa bệnh cần thiết (không phải khám theo kế hoạch từ trước) với mức chi phí tương đương công dân nước sở tại, khi đi du lịch hoặc lưu trú tạm thời tại một nước EU/EEA/Thuỵ Sĩ khác. Thẻ không thay thế bảo hiểm du lịch —…

Đây là quy trình có mốc thời gian rõ ràng theo luật sjuklönelagen.

Ngày 1 (karensavdrag):  bạn bị khấu trừ một khoản tương đương 20% lương tuần trung bình — đây là phần "tự chịu" trước khi được hưởng trợ cấp, thay cho "ngày chờ" (karensdag) theo quy định cũ.

Ngày 2-14:  công ty (chủ sử dụng lao động) trả sjuklön (lương ốm) bằng khoảng 80% lương thông thường của bạn. Bạn cần báo ốm với công ty ngay ngày đầu tiên nghỉ, và phải nộp giấy chứng nhận của bác sĩ (läkarintyg) từ ngày ốm thứ 8 trở đi để tiếp tục có quyền hưởng sjuklön.

Từ ngày 15 trở đi:  công ty ngừng trả lương ốm và phải làm thủ tục báo ốm lên Försäkringskassan (sjukanmälan) — chậm nhất là ngày thứ 21 của kỳ nghỉ ốm, nhưng nên làm ngay ngày 15 để không làm chậm quyền…

A-kassa (quỹ bảo hiểm thất nghiệp) không tự động — bạn cần chủ động đăng ký làm thành viên trước khi cần dùng đến.

Điều kiện để nhận trợ cấp:  (1) là thành viên của một quỹ A-kassa liên tục ít nhất 12 tháng trước khi mất việc (medlemsvillkor), và (2) đáp ứng điều kiện lao động (arbetsvillkor) — đã làm việc đủ số giờ tối thiểu trong 12 tháng gần nhất trước khi thất nghiệp.

Các bước đăng ký:  chọn một quỹ A-kassa phù hợp với ngành nghề của bạn (mỗi ngành thường có quỹ riêng, ví dụ Unionens a-kassa cho dân văn phòng, Byggnads a-kassa cho ngành xây dựng), hoặc dùng quỹ chung Alfa-kassan nếu chưa xác định rõ ngành nghề hoặc chưa từng đi làm ở Thụy Điển. Đăng ký thành viên online bằng BankID, đóng phí thành viên hàng tháng (thường khá rẻ, vài chục đến…

Công ty không khai thuế thay bạn hoàn toàn. Công ty chỉ khấu trừ thuế hàng tháng từ lương theo bảng thuế (skattetabell) tương ứng với địa phương bạn cư trú, rồi báo cáo số liệu đó lên Skatteverket.

Quy trình khai thuế hàng năm:  vào khoảng tháng 3 hàng năm, Skatteverket gửi cho bạn một tờ khai thuế đã điền sẵn (förifylld inkomstdeklaration), tổng hợp dữ liệu thu nhập mà công ty và các bên khác (ngân hàng, quỹ hưu trí...) đã báo cáo trong năm trước.

Việc bạn cần làm:  kiểm tra lại thông tin đã điền sẵn, bổ sung các khoản chưa có (ví dụ khấu trừ chi phí đi lại đi làm vượt một ngưỡng nhất định, tiền lãi vay mua nhà, chi phí công tác chưa được hoàn lại...), rồi xác nhận nộp trước hạn (thường đầu tháng 5). Nếu không có gì cần sửa,…

Có. Tại Thụy Điển, quyền lợi bảo hiểm xã hội và lương hưu nhà nước (allmän pension) không phân biệt hợp đồng toàn thời gian hay bán thời gian, mà tính theo tổng thu nhập thực nhận trong năm.

Lương hưu:  miễn công việc của bạn có hợp đồng lao động hợp pháp, chủ sử dụng đóng thuế và các khoản bảo hiểm theo hợp đồng lao động tập thể (kể cả Fora — quỹ bảo hiểm phổ biến cho lao động phổ thông), bạn vẫn được tích lũy điểm lương hưu (pensionsgrundande inkomst) tương ứng theo thu nhập thực tế, dù làm ít giờ.

Nghỉ ốm:  quyền hưởng sjukpenning khi nghỉ ốm dài ngày tính theo SGI (sjukpenninggrundande inkomst — thu nhập làm cơ sở tính bảo hiểm ốm đau), dựa trên thu nhập dự kiến trong năm chứ không yêu cầu làm toàn thời gian.

Điểm cần lưu…