Cuộc sống Nauy

Đây là đặc điểm văn hoá tài chính phổ biến, xuất phát từ vài lý do: thị trường vay thế chấp Na Uy khá minh bạch và dễ tái cấp vốn khi lãi suất thay đổi có lợi; lãi suất thả nổi thường có mức khởi điểm thấp hơn lãi suất cố định dài hạn trong ngắn hạn; và lãi vay mua nhà tại Na Uy được khấu trừ một phần vào thuế thu nhập (rentefradrag), làm giảm bớt tác động của biến động lãi suất thực tế phải trả.

Tuy nhiên lãi suất thả nổi đi kèm rủi ro chi phí tăng khi Norges Bank (Ngân hàng Trung ương) tăng lãi suất chính sách — đây vẫn là lựa chọn cần cân nhắc theo khả năng chịu rủi ro tài chính cá nhân.

Cần tách rõ hai khoản khác nhau hoàn toàn.

Tiền thuế:  nếu bạn đã đóng thuế nhiều hơn thực tế phải trả trong năm cuối làm việc, bạn có quyền nhận lại phần chênh lệch qua quyết toán thuế (skattemelding) năm đó — khai báo "utflytting" (rời khỏi Na Uy) với Skatteetaten và cập nhật tài khoản ngân hàng quốc tế để nhận khoản hoàn thuế.

Tiền hưu (lương hưu):  KHÔNG được hoàn lại một lần. Phần alderspensjon đã tích lũy trong Folketrygden vẫn được giữ nguyên và chi trả hàng tháng khi bạn đủ tuổi (linh hoạt từ 62-75 tuổi), dù đang sống ở Việt Nam — không có cơ chế "rút hết một lần" chỉ vì quyết định về nước.

👉 Xem thêm câu hỏi liên quan:

●        Lương hưu của mình sẽ như thế nào sau khi từ Nauy về Việt Nam sống?

●        Nếu tôi phải…

⚠️ Đây là điểm CẦN LƯU Ý ĐẶC BIỆT: quy định của Na Uy về mang hải sản từ nước ngoài EU/EEA (như Việt Nam) CHẶT CHẼ HƠN đáng kể so với EU — dù Na Uy thuộc khối EEA, lĩnh vực nông nghiệp/thủy sản KHÔNG nằm trong phạm vi Hiệp định EEA, nên Na Uy tự đặt ra quy định riêng qua Mattilsynet (Cơ quan An toàn Thực phẩm Na Uy), khác với mức 20kg cá/hải sản mà EU/Đan Mạch áp dụng.

Hạn mức chính thức của Na Uy:  bạn CHỈ được mang tối đa 1KG các sản phẩm động vật khác ngoài thịt/sữa (bao gồm cá, hải sản, trứng, mật ong) từ nước ngoài EU/EEA — thấp hơn RẤT NHIỀU so với 20kg mà nhiều người quen thuộc từ quy định EU.

Thịt và sữa (KHÔNG được mang):  tuyệt đối cấm mang thịt, sản phẩm từ thịt, sữa…

Có, nước máy tại Na Uy hoàn toàn uống được trực tiếp mà không cần đun sôi, và được đánh giá là một trong những nguồn nước sạch, an toàn nhất thế giới nhờ nguồn nước tự nhiên dồi dào (sông hồ, tuyết tan) và hệ thống xử lý/kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt.

Một số lưu ý nhỏ: ở nhà nghỉ dưỡng vùng núi (hytte) dùng nước giếng riêng thay vì hệ thống công cộng, chất lượng nước có thể khác nhau và nên hỏi chủ nhà/kiểm tra trước khi uống trực tiếp; nước nóng từ vòi (đặc biệt ở nhà cũ) không nên dùng để uống hoặc nấu ăn, nên lấy nước lạnh rồi tự đun nếu cần nước nóng để nấu.

Tại Na Uy, hồ sơ đoàn tụ vợ/chồng (familiegjenforening) được xét bởi Utlendingsdirektoratet (UDI – Cục Di trú Na Uy).

✅ Điều kiện chính

Cả hai phải đã kết hôn hợp pháp và có thể chứng minh mối quan hệ thực tế.

Người bảo lãnh ở Na Uy phải có:

• Quốc tịch Na Uy, PR, hoặc giấy phép cư trú hợp lệ ít nhất 1 năm.

• Thu nhập tối thiểu theo quy định (năm 2025: tối thiểu 334.000 NOK/năm trước thuế).

Tại Na Uy, việc xin quốc tịch Việt Nam cho con có quốc tịch Thụy Điển được thực hiện qua Đại sứ quán Việt Nam tại Oslo.

Theo Điều 15 Luật Quốc tịch Việt Nam, trẻ có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam thì được công nhận là công dân Việt Nam, dù sinh ở nước ngoài và mang quốc tịch khác.

Thủ tục thực hiện gồm:

Nộp hồ sơ tại Đại sứ quán Việt Nam tại Oslo:

Đơn đăng ký quốc tịch Việt Nam cho con.

• Giấy khai sinh (bản gốc hoặc bản sao có hợp pháp hóa lãnh sự).

Ở Na Uy, nếu bạn đang xin thẻ định cư vĩnh viễn (permanent oppholdstillatelse) theo diện lao động, và kết hôn với công dân Na Uy, bạn phải thông báo cho UDI (Cục Di trú Na Uy).

UDI yêu cầu mọi người đang trong quá trình xét duyệt phải báo ngay khi có thay đổi tình trạng cá nhân.

Việc kết hôn không tự động thay đổi hồ sơ PR hiện tại, nhưng bạn có thể chọn chuyển sang diện cư trú theo hôn nhân nếu muốn.

Nếu bạn đủ điều kiện PR diện lao động, hồ sơ vẫn được xét bình thường.

Trong một số trường hợp, UDI có thể yêu cầu bổ sung giấy đăng ký kết hôn để cập nhật thông tin hồ sơ.

Việc kết hôn không làm hồ sơ nhanh hơn, nhưng nếu hồ sơ lao động gặp vấn đề (ví dụ: mất việc), bạn…

Tại Na Uy, kinh doanh nail là một dạng “small service business”, bạn có thể mở nếu đáp ứng các điều kiện cơ bản về cư trú và đăng ký thuế.

🔹 1. Giấy tờ cần có:

• Giấy phép cư trú cho phép tự kinh doanh (self-employed permit) – nếu chưa có PR hoặc quốc tịch.

• Đăng ký doanh nghiệp tại Brønnøysund Register Centre (qua brreg.no

• ) để lấy mã tổ chức (Organisasjonsnummer).

• Khai thuế VAT (mva) nếu doanh thu trên 50.000 NOK/12 tháng.

Ở Na Uy, người bệnh bị ảnh hưởng do lỗi chuyên môn y tế hoặc điều trị sai có quyền yêu cầu điều tra và bồi thường thông qua hệ thống quốc gia.

🔹 1. Gửi khiếu nại (complaint)

Cơ quan phụ trách: Statsforvalteren (County Governor) nơi bệnh viện hoặc phòng khám đặt trụ sở.

Trang web: statsforvalteren.no

Cơ quan này sẽ xem xét xem bác sĩ hoặc tổ chức y tế có vi phạm quy định nghề nghiệp hay không.

🔹 2. Yêu cầu bồi thường y tế (Pasientskadeerstatning)

Theo thông tin từ Statens vegvesen – Cơ quan giao thông Na Uy: không đề cập đến việc bằng lái Na Uy được công nhận ở nước khác như Việt Nam.

Với Việt Nam:

• Việt Nam không công nhận bằng lái nước ngoài nội địa nếu không có thêm IDP theo 1968 Vienna Convention.

• Vì Na Uy là nước ngoài EU/EEA (mặc dù có hiệp định riêng), nhưng bằng lái xe Na Uy nếu muốn lái tại Việt Nam vẫn cần IDP hoặc làm bằng lái Việt hóa.

Tóm lại

Bằng lái xe Na Uy không thể đảm bảo sử dụng trực tiếp tại Việt Nam nếu chỉ mang giấy phép Na Uy mà không có thêm IDP hoặc bằng lái Việt Nam.

Tại Na Uy, khi người qua đời, nhiều việc sẽ được thực hiện tự động bởi bác sĩ và cơ quan đăng ký dân cư. Theo trang Skatteetaten và Life in Norway:

Bước cụ thể:

1. Xác nhận cái chết & báo cáo

• Nếu nghi ngờ về nguyên nhân chết (tai nạn, đột ngột), cảnh sát và bác sĩ sẽ tham gia. Nhà tang lễ hoặc bác sĩ sẽ phối hợp.

• Bác sĩ sẽ gửi giấy chứng tử điện tử tới Đăng ký Dân số Quốc gia (National Population Register). Gia đình thường không phải trực tiếp làm việc này.

2. Chọn nhà tang lễ / mai táng

Trường hợp chuyển tiền từ Na Uy qua Remitly bị lỗi là khá phổ biến. Nguyên nhân thường đến từ quy định hạn mức, kiểm tra an ninh của ngân hàng hoặc xác minh thông tin chưa hoàn tất. Dưới đây là các lý do thường gặp 👇

💳 1. Gửi vượt hạn mức của Remitly

Remitly có quy định rõ cho từng cấp tài khoản:

Cấp 1: Tối đa 2.999 USD/24 giờ.

Cấp 2 và 3: Có thể gửi nhiều hơn, nhưng cần xác minh thêm thông tin (bảng lương, ID Na Uy, chứng minh địa chỉ, v.v.).

👉 Nếu bạn chưa nâng cấp tài khoản hoặc gửi vượt giới hạn, giao dịch sẽ bị chặn.

Bạn có thể xin bostøtte – hỗ trợ tài chính trả một phần chi phí nhà thuê hoặc sở hữu

1. Ai có thể xin trợ cấp?

• Người dưới 18 tuổi có con, hoặc người từ 18 tuổi trở lên (ngoại trừ sinh viên không có con và người đang thực hiện nghĩa vụ quân sự)

2. Căn nhà cần đủ tiêu chuẩn:

• Là căn độc lập, không ở dạng kí túc xá hoặc phòng thuê chung,

• Có nhà vệ sinh riêng, bếp, và không gian ngủ nghỉ cá nhân.