Cuộc sống Nauy

Các dịch vụ chuyển phát quốc tế phổ biến: Vietnam Post (EMS), DHL, FedEx — mỗi dịch vụ có mức giá/thời gian giao hàng khác nhau, nên so sánh trước khi chọn tuỳ ưu tiên tốc độ hay chi phí.

Lưu ý về thuế nhập khẩu:  Tolletaten Na Uy áp dụng ngưỡng miễn thuế cho hàng hoá cá nhân giá trị nhỏ, nhưng vượt ngưỡng đó sẽ phải nộp thuế VAT và có thể cả thuế nhập khẩu tuỳ loại hàng — kiểm tra mức ngưỡng và thuế suất hiện hành trên toll.no trước khi gửi.

Lưu ý về thực phẩm khô:  một số loại thực phẩm (đặc biệt có nguồn gốc động vật như các loại mắm, thịt khô) có thể bị hạn chế/cấm nhập theo quy định Mattilsynet tương tự đã nêu ở phần hải sản — kiểm tra kỹ trước khi gửi để tránh bị tịch thu.

Đăng nhập vào tài khoản của bạn trên skatteetaten.no (Folkeregisteret) bằng ID-porten và cập nhật lại địa chỉ chính xác — bao gồm cả số căn hộ (bolignummer), vì tại Na Uy mỗi căn hộ trong cùng một toà nhà có mã số riêng dùng trong hệ thống đăng ký dân cư, sai số căn hộ dù đúng địa chỉ đường vẫn có thể gây rắc rối cho thư từ/thông báo chính thức.

Nếu không tự sửa được online, liên hệ trực tiếp Skatteetaten qua điện thoại hoặc đến trực tiếp văn phòng dịch vụ để được hỗ trợ chỉnh sửa.

Bạn xin "prøvingsattest" (giấy chứng nhận đủ điều kiện kết hôn, bao gồm xác nhận tình trạng độc thân) qua Skatteetaten (cơ quan quản lý Folkeregisteret) — nộp đơn trực tuyến qua skatteetaten.no, cung cấp giấy tờ tuỳ thân và thông tin về người bạn dự định kết hôn.

Giấy này thường có giá trị trong một khoảng thời gian nhất định (thường 4 tháng) kể từ ngày cấp, nên nộp đơn gần với thời điểm dự kiến đăng ký kết hôn ở nước ngoài để tránh hết hạn.

KHÔNG cần ra toà — sambo (sống chung không kết hôn) tại Na Uy không phải là quan hệ pháp lý cần "ly hôn" chính thức như hôn nhân, nên chia tay không cần thủ tục toà án.

Tuy nhiên bạn CẦN thông báo cho UDI về việc chấm dứt mối quan hệ sambo, vì giấy phép cư trú của bạn (nếu dựa trên diện sambo) gắn liền với mối quan hệ này — không thông báo và để UDI tự phát hiện sau (qua đối chiếu địa chỉ Folkeregisteret) có thể bị coi là thiếu minh bạch, ảnh hưởng xấu đến hồ sơ.

👉 Xem thêm câu hỏi liên quan:

●        Nếu chia tay người bảo lãnh khi đang sống theo diện sambo ở Na Uy, cần làm gì với UDI?

Không có con số "đủ sống" chính thức duy nhất do chính phủ công bố cho mục đích sinh hoạt chung — mức chi tiêu thực tế phụ thuộc nhiều vào thành phố sinh sống (Oslo đắt đỏ hơn nhiều các thành phố nhỏ), số con, và thói quen chi tiêu.

Để có ước tính thực tế, nên tham khảo "Referansebudsjett" (ngân sách tham khảo tiêu chuẩn) do SIFO (Forbruksforskningsinstituttet - Viện nghiên cứu tiêu dùng Na Uy) công bố hàng năm, đưa ra mức chi tiêu tham khảo theo từng hạng mục dựa trên số thành viên gia đình và độ tuổi con cái.

KHÔNG — bằng lái xe Na Uy KHÔNG được công nhận để lái xe hợp pháp lâu dài tại Việt Nam, dù bạn có thể lái tạm thời trong thời gian ngắn (du lịch) nếu có kèm Giấy phép lái xe quốc tế (IDP) theo Công ước Viên 1968 mà Việt Nam đã tham gia — tuy nhiên Na Uy KHÔNG phải thành viên Công ước Viên 1968 (chỉ tham gia Công ước Geneva 1949), nên IDP cấp bởi Na Uy có thể KHÔNG được Việt Nam công nhận đầy đủ.

Nếu bạn về Việt Nam sinh sống lâu dài và muốn lái xe, cách an toàn nhất là đổi/xin cấp bằng lái xe Việt Nam theo quy định của Cục Đường bộ Việt Nam (có thể cần thi lại tuỳ chính sách đổi bằng song phương tại thời điểm bạn thực hiện thủ tục) — nên kiểm tra trực…

Vì chưa có đường bay thẳng phổ biến giữa Na Uy và Việt Nam, hầu hết hành khách sẽ quá cảnh qua một trong các trung tâm hàng không lớn: Doha (Qatar Airways), Istanbul (Turkish Airlines), Helsinki (Finnair), hoặc các điểm trung chuyển tại Trung Đông/châu Á khác.

Lưu ý thực tế: kiểm tra kỹ có cần visa quá cảnh tại sân bay trung chuyển hay không; để đủ thời gian nối chuyến an toàn (tối thiểu 2-3 tiếng); và kiểm tra chính sách hành lý ký gửi có được tính suốt chặng hay phải nhận lại ở điểm trung chuyển.

Đây là đặc điểm văn hoá tài chính phổ biến, xuất phát từ vài lý do: thị trường vay thế chấp Na Uy khá minh bạch và dễ tái cấp vốn khi lãi suất thay đổi có lợi; lãi suất thả nổi thường có mức khởi điểm thấp hơn lãi suất cố định dài hạn trong ngắn hạn; và lãi vay mua nhà tại Na Uy được khấu trừ một phần vào thuế thu nhập (rentefradrag), làm giảm bớt tác động của biến động lãi suất thực tế phải trả.

Tuy nhiên lãi suất thả nổi đi kèm rủi ro chi phí tăng khi Norges Bank (Ngân hàng Trung ương) tăng lãi suất chính sách — đây vẫn là lựa chọn cần cân nhắc theo khả năng chịu rủi ro tài chính cá nhân.

Không có câu trả lời đúng tuyệt đối — phụ thuộc mục tiêu tài chính cá nhân.

Tài khoản tiết kiệm:  phù hợp quỹ khẩn cấp (3-6 tháng chi phí sinh hoạt) và mục tiêu ngắn hạn (dưới 2-3 năm) — an toàn, rút ngay được.

Đầu tư vào quỹ (aksjefond):  phù hợp mục tiêu dài hạn (5-10 năm trở lên) — tiềm năng sinh lời cao hơn nhưng biến động giá trị ngắn hạn.

Nguyên tắc thực tế: ưu tiên quỹ khẩn cấp trước, sau đó mới đầu tư phần dư dài hạn, và cân nhắc tận dụng tài khoản đầu tư có ưu đãi thuế (Aksjesparekonto - ASK) nếu phù hợp.

Cần tách rõ hai khoản khác nhau hoàn toàn.

Tiền thuế:  nếu bạn đã đóng thuế nhiều hơn thực tế phải trả trong năm cuối làm việc, bạn có quyền nhận lại phần chênh lệch qua quyết toán thuế (skattemelding) năm đó — khai báo "utflytting" (rời khỏi Na Uy) với Skatteetaten và cập nhật tài khoản ngân hàng quốc tế để nhận khoản hoàn thuế.

Tiền hưu (lương hưu):  KHÔNG được hoàn lại một lần. Phần alderspensjon đã tích lũy trong Folketrygden vẫn được giữ nguyên và chi trả hàng tháng khi bạn đủ tuổi (linh hoạt từ 62-75 tuổi), dù đang sống ở Việt Nam — không có cơ chế "rút hết một lần" chỉ vì quyết định về nước.

👉 Xem thêm câu hỏi liên quan:

●        Lương hưu của mình sẽ như thế nào sau khi từ Nauy về Việt Nam sống?

●        Nếu tôi phải…

Về mặt luật, Na Uy không có quy định chung bắt buộc mọi người (kể cả người nước ngoài có cư trú hợp pháp) phải luôn mang theo giấy tờ tuỳ thân/thẻ cư trú mọi lúc mọi nơi.

Tuy nhiên trên thực tế nên mang theo:  cảnh sát Na Uy có quyền yêu cầu xuất trình giấy tờ tuỳ thân trong một số tình huống cụ thể (kiểm tra giao thông, sự cố, kiểm tra hành chính tại biên giới/sân bay, hoặc khi có nghi vấn hợp lý). Không mang theo và không thể xác minh danh tính ngay lúc đó có thể khiến bạn bị giữ lại lâu hơn để xác minh qua kênh khác.

Các tình huống thực tế cần xuất trình: làm thủ tục tại sân bay/biên giới (bắt buộc), một số giao dịch hành chính/ngân hàng cần đối chiếu bản gốc, và khi cảnh sát yêu…

Có, nước máy tại Na Uy hoàn toàn uống được trực tiếp mà không cần đun sôi, và được đánh giá là một trong những nguồn nước sạch, an toàn nhất thế giới nhờ nguồn nước tự nhiên dồi dào (sông hồ, tuyết tan) và hệ thống xử lý/kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt.

Một số lưu ý nhỏ: ở nhà nghỉ dưỡng vùng núi (hytte) dùng nước giếng riêng thay vì hệ thống công cộng, chất lượng nước có thể khác nhau và nên hỏi chủ nhà/kiểm tra trước khi uống trực tiếp; nước nóng từ vòi (đặc biệt ở nhà cũ) không nên dùng để uống hoặc nấu ăn, nên lấy nước lạnh rồi tự đun nếu cần nước nóng để nấu.

Tại Na Uy, hồ sơ đoàn tụ vợ/chồng (familiegjenforening) được xét bởi Utlendingsdirektoratet (UDI – Cục Di trú Na Uy).

✅ Điều kiện chính

Cả hai phải đã kết hôn hợp pháp và có thể chứng minh mối quan hệ thực tế.

Người bảo lãnh ở Na Uy phải có:

• Quốc tịch Na Uy, PR, hoặc giấy phép cư trú hợp lệ ít nhất 1 năm.

• Thu nhập tối thiểu theo quy định (năm 2025: tối thiểu 334.000 NOK/năm trước thuế).

Tại Na Uy, “sambo” (người sống chung như vợ/chồng) không có giá trị pháp lý như kết hôn.

👉 Vì vậy, bạn không cần nộp đơn ly hôn hoặc ra tòa khi chia tay.

Tuy nhiên, về cư trú, bạn phải báo cho UDI (Cơ quan Di trú Na Uy) vì giấy phép của bạn có thể dựa trên quan hệ sambo.

📄 Quy định cụ thể:

Khi mối quan hệ kết thúc, UDI thường thu hồi giấy phép cư trú nếu bạn không còn sống chung với người bảo lãnh.

Tuy nhiên, bạn có thể:

Tại Na Uy, việc nghỉ bệnh được chấp nhận nếu bạn có giấy chứng nhận y tế (sykmelding) và vẫn duy trì tình trạng cư trú hợp pháp.

Theo quy định của Cơ quan Di trú Na Uy (UDI), người xin Permanent Residence (Permanent oppholdstillatelse) phải chứng minh:

Đã cư trú hợp pháp ít nhất 3 năm liên tục (tùy loại giấy phép).

Có nguồn thu nhập hợp pháp và không phụ thuộc vào trợ cấp xã hội trong thời gian đó.

📄 Về việc nghỉ bệnh:

Nếu bạn được NAV (Cơ quan Bảo hiểm Quốc gia Na Uy) chi trả tiền ốm (sykepenger), thời gian đó vẫn được tính như có việc làm.

Tại Na Uy, không có quy định cấm nộp lại sau khi bị từ chối, nhưng bạn chỉ nên nộp lại khi đã khắc phục được nguyên nhân khiến hồ sơ trước đó bị bác.

🔹 1. Nếu bị từ chối do chưa đủ điều kiện cư trú hoặc thu nhập

Bạn cần đáp ứng đủ điều kiện thời gian cư trú hợp lệ (thường 7 năm trong 10 năm gần nhất) trước khi nộp lại.

Nếu bị từ chối vì nợ thuế hoặc thiếu thu nhập, bạn phải chứng minh đã trả hết nợ và có việc làm ổn định.

🔹 2. Nếu bị từ chối vì lý do hình sự

UDI áp dụng thời gian chờ (karantenetid) theo từng loại vi phạm:

Ở Na Uy, theo Luật chống rửa tiền (Hvitvaskingsloven), ngân hàng có nghĩa vụ pháp lý yêu cầu khách hàng giải trình khi có các giao dịch bất thường, chuyển tiền ra nước ngoài, hoặc sử dụng Vipps (tương tự Swish) với tần suất cao.

🔹 1. Không thể né hoặc mở tài khoản mới để tránh

Tất cả ngân hàng (DNB, Sparebank, Nordea, Handelsbanken...) đều được giám sát bởi Finanstilsynet – cơ quan tài chính quốc gia.

Khi bạn mở tài khoản mới, hệ thống BankID liên kết trực tiếp với số fødselsnummer (tương tự personnummer), nên mọi ngân hàng đều thấy lịch sử tín dụng và giao dịch cơ bản của bạn.

Ngân hàng mới vẫn sẽ yêu cầu xác minh nguồn tiền.

🔹 2. Nếu từ chối giải trình

Tại Na Uy, khi người qua đời, nhiều việc sẽ được thực hiện tự động bởi bác sĩ và cơ quan đăng ký dân cư. Theo trang Skatteetaten và Life in Norway:

Bước cụ thể:

1. Xác nhận cái chết & báo cáo

• Nếu nghi ngờ về nguyên nhân chết (tai nạn, đột ngột), cảnh sát và bác sĩ sẽ tham gia. Nhà tang lễ hoặc bác sĩ sẽ phối hợp.

• Bác sĩ sẽ gửi giấy chứng tử điện tử tới Đăng ký Dân số Quốc gia (National Population Register). Gia đình thường không phải trực tiếp làm việc này.

2. Chọn nhà tang lễ / mai táng

Tại Na Uy, nhiều người dân, bao gồm cả người Việt, ưa chuộng mua hàng tại các cửa hàng nhỏ của người nhập cư, thay vì siêu thị lớn như Coop, Rema 1000 hay Kiwi. Lý do chính là vì giá cả thường rẻ hơn đáng kể, đặc biệt là với các mặt hàng như rau củ, thực phẩm khô, gia vị và đồ hộp.

Dưới đây là một số nguyên nhân chính giúp các cửa hàng này có giá bán thấp hơn:

💡 Vì sao các cửa hàng này rẻ hơn?

Mua hàng cận date giá rẻ:

Các cửa hàng nhỏ có thể mua hàng gần hết hạn với giá thấp và bán ra nhanh chóng – điều mà siêu thị lớn thường không làm được do quy định tiêu chuẩn hóa nghiêm ngặt.

Chi phí vận hành thấp: