Cuộc sống Nauy

Na Uy có chính sách gọi là “lønnstilskudd” (hỗ trợ tiền lương), do NAV (Cơ quan Lao động và Phúc lợi) quản lý.

Nhà nước hỗ trợ một phần chi phí lương cho người sử dụng lao động khi họ nhận người thất nghiệp, người khuyết tật, hoặc người mới nhập cư.

Người tham gia cần đăng ký tại NAV và được cố vấn cá nhân (veileder) đánh giá đủ điều kiện.

Mức hỗ trợ có thể kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm, tùy trường hợp.

Mục tiêu là giúp người lao động có kinh nghiệm làm việc thực tế và tăng cơ hội được tuyển chính thức.

👉 Tóm lại: Na Uy có chương trình lønnstilskudd mang lại lợi thế rõ rệt khi xin việc, nhất là cho người mới định cư hoặc đang tìm lại việc làm.

Na Uy hiện thiếu trầm trọng giáo viên mầm non được đào tạo chuyên nghiệp (barnehagelærer), đặc biệt ở miền Bắc và vùng nông thôn.

Theo thống kê của NAV, mỗi năm thiếu hàng nghìn vị trí giáo viên mầm non đủ chuẩn.

Để làm việc hợp pháp:

• Bạn cần bằng sư phạm mầm non hoặc tương đương được Directorate for Higher Education and Skills (HK-dir) công nhận.

• Trình độ tiếng Na Uy ít nhất B1.

• Nếu chưa đủ trình độ ngôn ngữ, bạn có thể làm trợ lý mầm non (barne- og ungdomsarbeider) trong khi học thêm.

Khi bị sa thải ở Na Uy, bạn nên:

• Nhận thư chấm dứt hợp đồng (oppsigelsesbrev) và đảm bảo công ty tuân thủ thời hạn báo trước (notice period).

• Đăng ký thất nghiệp tại NAV (Cơ quan Lao động và Phúc lợi Na Uy) để được xét nhận trợ cấp thất nghiệp (dagpenger).

• Nếu bạn làm việc theo giấy phép lao động, cần báo cho UDI (Cục Di trú Na Uy) vì việc mất việc có thể ảnh hưởng đến tình trạng cư trú của bạn.

• Có thể liên hệ công đoàn (fagforening) nếu nghi ngờ việc sa thải trái luật hoặc muốn được hỗ trợ pháp lý.

• Trong thời gian thất nghiệp, bạn cần tích cực tìm việc và báo cáo định kỳ với NAV để tiếp tục nhận trợ cấp.

Ở Na Uy, tham gia công đoàn là tự nguyện, nhưng rất đáng cân nhắc, nhất là với người làm việc dài hạn.

🔹 Lợi ích khi tham gia công đoàn (fagforening):

Được đại diện pháp lý khi có mâu thuẫn với chủ lao động.

Hỗ trợ đàm phán lương và điều kiện làm việc tốt hơn.

Được giảm giá các dịch vụ (bảo hiểm, ngân hàng, vé du lịch…).

Có thể tham gia quỹ thất nghiệp và đào tạo nghề thông qua công đoàn.

Tại Na Uy, kinh doanh nail là một dạng “small service business”, bạn có thể mở nếu đáp ứng các điều kiện cơ bản về cư trú và đăng ký thuế.

🔹 1. Giấy tờ cần có:

• Giấy phép cư trú cho phép tự kinh doanh (self-employed permit) – nếu chưa có PR hoặc quốc tịch.

• Đăng ký doanh nghiệp tại Brønnøysund Register Centre (qua brreg.no

• ) để lấy mã tổ chức (Organisasjonsnummer).

• Khai thuế VAT (mva) nếu doanh thu trên 50.000 NOK/12 tháng.

Ở Na Uy, theo Luật chống rửa tiền (Hvitvaskingsloven), ngân hàng có nghĩa vụ pháp lý yêu cầu khách hàng giải trình khi có các giao dịch bất thường, chuyển tiền ra nước ngoài, hoặc sử dụng Vipps (tương tự Swish) với tần suất cao.

🔹 1. Không thể né hoặc mở tài khoản mới để tránh

Tất cả ngân hàng (DNB, Sparebank, Nordea, Handelsbanken...) đều được giám sát bởi Finanstilsynet – cơ quan tài chính quốc gia.

Khi bạn mở tài khoản mới, hệ thống BankID liên kết trực tiếp với số fødselsnummer (tương tự personnummer), nên mọi ngân hàng đều thấy lịch sử tín dụng và giao dịch cơ bản của bạn.

Ngân hàng mới vẫn sẽ yêu cầu xác minh nguồn tiền.

🔹 2. Nếu từ chối giải trình

Nếu bạn đang làm việc tại Na Uy và công ty không trả lương hoặc bị phá sản, bạn vẫn có thể nhận lại phần lương bị nợ thông qua Wage Guarantee Scheme (Lønnsgarantiordningen) – chương trình bảo đảm tiền lương do NAV (Cơ quan Lao động và Phúc lợi Na Uy) quản lý.

Khi công ty chính thức phá sản

Xác định tình trạng phá sản (konkurs):

• Khi tòa án Na Uy tuyên bố công ty phá sản, một quản lý phá sản (bobestyrer) sẽ được chỉ định.

• Quản lý này sẽ thay mặt công ty xử lý các khoản nợ, bao gồm tiền lương của nhân viên.

  
  

Nộp yêu cầu nhận tiền qua Lønnsgarantiordningen:

Tại Na Uy, giấy phép lao động (arbeidstillatelse) cũng gắn liền với công việc cụ thể hoặc lĩnh vực bạn làm việc.

• Khi bạn mất việc hoặc bị chấm dứt hợp đồng, bạn phải thông báo ngay cho Cục Di trú Na Uy (UDI).

• Nếu bạn là lao động có tay nghề (skilled worker permit), bạn thường được ở lại tối đa 6 tháng để tìm việc mới, miễn là giấy phép vẫn còn hiệu lực.

Nếu tìm được việc mới, bạn cần nộp đơn xin thay đổi hoặc gia hạn giấy phép trước khi bắt đầu làm việc.

Nếu không tìm được việc trong thời gian cho phép, bạn phải rời Na Uy hoặc nộp đơn xin loại giấy phép khác (ví dụ: gia đình, học tập, v.v.).

💡 Nếu bạn là công dân EU/EEA, quy định linh hoạt hơn — bạn có quyền ở lại để tìm việc…

Với tư cách công dân Na Uy (được xem là thành viên EEA), bạn không cần visa hoặc giấy phép lao động để sống và làm việc ở Đức. Bạn chỉ cần chuẩn bị:

1. Hộ chiếu hoặc chứng minh nhân thân còn hiệu lực – dùng để nhập cảnh và xác nhận quyền cư trú theo quy định EU/EEA.

2. Giấy tờ xác minh cư trú vĩnh viễn ở Na Uy – như thẻ cư trú hoặc giấy tờ tương đương.

3. Xác nhận nơi cư trú mới tại Đức – trong vòng 2 tuần sau khi đến phải đăng ký địa chỉ mới ở Bürgeramt (có giấy chứng nhận của chủ nhà).

4. Giấy tờ chứng minh bạn đi làm/doanh nghiệp – Hợp đồng lao động hoặc thư mời làm việc của công ty Đức (nếu có).

5. Bảo hiểm y tế hợp lệ – bạn nên có bảo hiểm toàn EU/EEA hoặc…

Nhiều người tại Na Uy đang tìm kiếm các nguồn thu nhập bổ sung. Tuy nhiên, trước khi nhận thêm công việc, bạn cần hiểu rõ các quy định về thuế và yếu tố văn hóa liên quan.

1. Ảnh hưởng về thuế

Tất cả thu nhập từ công việc phụ hoặc công việc thứ hai đều phải chịu thuế theo hệ thống thuế lũy tiến của Na Uy. Nếu không khai báo đầy đủ với Cơ quan Thuế Na Uy (Skatteetaten), bạn có thể bị phạt hoặc gặp rắc rối pháp lý.

2. Làm việc cho nhiều nhà tuyển dụng

Bạn có thể làm nhiều công việc cùng lúc, nhưng cần kiểm tra hợp đồng lao động để đảm bảo không vi phạm quy định. Quản lý thời gian hợp lý là rất quan trọng để tránh bị quá tải.

3. Miễn thuế cho một số công việc nhỏ

Theo quy định của Luật Nghỉ Phép Na Uy (Ferieloven), người lao động làm việc tại Na Uy có quyền được nghỉ phép có lương ít nhất 25 ngày làm việc mỗi năm.

Cách tính 25 ngày làm việc như sau: chỉ tính các ngày từ thứ Hai đến thứ Sáu, không bao gồm ngày nghỉ cuối tuần (thứ Bảy và Chủ Nhật). Vì vậy, trên thực tế, 25 ngày phép tương đương với khoảng 5 tuần nghỉ.

Đối với người lao động từ 60 tuổi trở lên, theo luật, sẽ được thêm 6 ngày phép phụ trội, tức là tổng cộng 31 ngày làm việc.

Lưu ý:

• Một số thỏa thuận lao động tập thể (tariffavtale) hoặc hợp đồng lao động cá nhân có thể quy định số ngày nghỉ phép nhiều hơn mức tối thiểu của luật (ví dụ: 30 ngày phép).

• Quyền nghỉ phép có lương phụ…

Việc kháng cáo (klage) khi bị từ chối gia hạn giấy phép lao động tại Na Uy là quyền hợp pháp của bạn, và trong một số trường hợp, có thể thành công – nhưng điều này phụ thuộc rất nhiều vào lý do bị từ chối và chất lượng hồ sơ bổ sung khi kháng cáo.

📌 Một số yếu tố ảnh hưởng đến khả năng thành công khi kháng cáo:

1. Lý do bị từ chối là gì?

🔹 Không đủ mức lương theo quy định? → Nếu bạn có thể bổ sung hợp đồng lao động mới hoặc thỏa thuận điều chỉnh lương, khả năng thành công sẽ cao hơn.

🔹 Thiếu bảo hiểm lao động / bảo hiểm y tế bắt buộc? → Nếu đây là lỗi kỹ thuật, bạn có thể nộp bổ sung và kháng cáo có thể được chấp nhận.

🔹 Công ty…